Ağ Temelleri

Bu kitap, bilgisayar ağlarını ilk kez sistematik biçimde öğrenen meslek yüksekokulu öğrencileri için hazırlanmıştır. Amaç protokol adlarını ezberlemek değil; bir ağ durumuna bakıp hangi kanıtın ne anlama geldiğini söyleyebilmektir.

Ders 14 hafta × 60 dakika olarak yürütülür ve ayrı bir laboratuvar saati yoktur.

Bu kitap nasıl kurgulandı?

Her bölüm bir tanım listesiyle değil, bir soruyla başlar — ve o haftanın kavramları o soruyu cevaplarken, ihtiyaç duyulduğu anda tanımlanır.

Her bölümde aynı altı parça vardır:

Parça Ne işe yarar
Açılış sorusu Bölümün ilk başlığıdır; haftanın tamamını tek bir tanı sorusuna indirger
Vakalar Gerçek komut çıktısı → kanıt → yanlış refleksin neden yanlış olduğu
Ekranda ne gördük Derste canlı çalıştırılan komutların donmuş çıktısı
Sınav provası Sınav biçiminde çoktan seçmeli maddeler
Tek sayfa özet Sınav öncesi okunacak madde listesi
Bu bölümün kazanımları Bölümü bitirince yapabilmen beklenenler
ImportantEn değerli bölüm cevap anahtarıdır

“Sınav provası” maddelerinin cevap anahtarı yalnız doğru şıkkı söylemez; her yanlış şıkkın neden cazip ve neden yanlış olduğunu açıklar. Sınav soruları da bu mantıkla yazılır. Maddeyi çözdükten sonra anahtarı okumadan geçme — asıl öğrenme orada.

Kapsam işaretleri

Her bölümün başında kapsam ikiye ayrılır:

  • Sınavda sorulur: çekirdek içerik ve ölçme kapsamı.
  • Sınav dışı (bilgi amaçlı): mesleki bağlamı genişleten, ezberlenmesi beklenmeyen ayrıntılar.

Ayrı laboratuvar saati olmadığı için Wireshark, Nmap, tcpdump ve ss/netstat çekirdek kapsam dışındadır. Sorun giderme haftasında öğrencinin kendi bilgisayarında deneyebileceği araçlara odaklanılır: ipconfig / ip addr, ping, nslookup, arp -a / ip neigh ve curl.

IPv6 tanıma düzeyinde ele alınır. Buna karşılık IPv4 prefix mantığı ve subnetting, sonraki konuların temelini oluşturduğu için daha fazla uygulamayla pekiştirilir.

ImportantSorunu tahmin etmek yerine kanıt toplayın

Kitabın tamamının dayandığı ilke budur. Bir ağ sorunu gördüğünde cihaz değiştirmek veya ayarlarla oynamak yerine önce belirtiyi netleştir, kapsamı belirle ve fiziksel bağlantıdan uygulamaya doğru sırayla kanıt topla. Tahmin bir çözümle başlar; kanıt bir gözlemle.

Haftalar

Hafta 1

Bilgisayar ağlarına giriş

Wi-Fi simgesi doluyken internet neden çalışmıyor olabilir? Ağ, Wi-Fi, internet ve web ayrımı; istemci–sunucu rolleri; ISP; bit/byte.

Hafta 2

Ağ topolojileri ve ağ cihazları

Bu cihaz bozulursa kim etkilenir? Switch, router, access point ve modem/ONT’yi arıza etki alanlarından tanımak; hub–switch farkı.

Hafta 3

Ethernet, kablolar ve fiziksel bağlantı

Bağlantının kurulduğunu neye bakarak söylerim? Link ışığı, 100 m kuralı, PoE güç bütçesi, MAC adresi ve broadcast MAC.

Hafta 4

OSI ve katmanlı iletişim

Aynı şikâyet, dört farklı arıza: hangi kanıt hangisini gösterir? Katmanlar, kapsülleme ve kanıt sırası.

Hafta 5

Kablosuz ağlar

Çekim gücü doluyken Wi-Fi neden yavaş? Bantlar, 1-6-11 kanal planı, ortak hava süresi, kapsama ve WPA2/WPA3.

Hafta 6

TCP/IP ve internet iletişimi

Tek IP adresiyle onlarca uygulamanın cevabı nasıl karışmıyor? Portlar, TCP/UDP, TTL ve web isteğinin beş adımı.

Hafta 7

IP adresleme: IPv4 ve IPv6

Bu iki cihaz birbirine doğrudan ulaşabilir mi? Prefix mantığı, private/public adresler, özel IPv4 değerleri ve IPv6’yı tanıma.

Hafta 8

Temel alt ağ oluşturma

Bu adres hangi ağda ve sınırları nerede? Blok büyüklüğü yöntemiyle ağ adresi, broadcast ve host aralığı.

Hafta 9

DHCP, DNS, gateway ve NAT

Bir cihazın ihtiyaç duyduğu dört bilgi ve her biri bozulduğunda ortaya çıkan belirti. DORA, ARP, isim çözme ve NAT.

Hafta 10

Ağ performansı

“İnternet yavaş” — hangi ölçüm hangi yavaşlığı gösterir? Throughput, gecikme, jitter, kayıp ve darboğaz.

Hafta 11

Küçük bir ağın planlanması

Bu plan iki yıl sonra da çalışacak mı? Port ve PoE hesabı, kapsama–kapasite farkı, IP planı ve etiketleme.

Hafta 12

Komutlarla sorun giderme

Hangi komut hangi soruya cevap verir? Kanıt sırası, temel komutlar ve kanıta dayalı teknik kayıt.

Hafta 13

Temel ağ güvenliği

Hangi varlık, hangi zafiyet yüzünden risk altında? CIA, phishing ve MFA, NAT ≠ firewall, sahte AP ve sahte DHCP.

Hafta 14

Bütünleştirici problem çözümü

Kanıtlar tek bir sonuca götürüyor mu? Beş bütünleştirici vaka ve 20 maddelik deneme sınavı.

İsteğe bağlı ek çalışma

Aşağıdaki sayfalar çekirdek kapsamın parçası değildir. Bölüm içindeki alıştırmaları rahat çözebiliyorsan sınav için yeterlisin; daha fazla tekrar istersen buradan devam edebilirsin.

İlk bölümde, telefonunda Wi-Fi simgesi doluyken hiçbir sitenin açılmamasının nedenini inceleyerek başlayacağız.

Back to top