Ağ Temelleri
Bu kitap, bilgisayar ağlarını ilk kez sistematik biçimde öğrenen öğrenciler için hazırlanmıştır. Amaç yalnızca ağ cihazlarının ve protokollerin adlarını ezberlemek değil; küçük bir ağın nasıl çalıştığını okuyabilmek, temel bağlantı sorunlarını adım adım inceleyebilmek ve ulaştığınız sonucu teknik kanıtlarla açıklayabilmektir.
Bölümler ilerledikçe Ethernet ve Wi-Fi bağlantılarından TCP/IP modeline, IPv4 ve IPv6 adreslemeden DHCP, DNS, ağ geçidi ve NAT’a kadar temel kavramları küçük ağ örnekleri üzerinden inceleyeceksiniz. ping, traceroute ve temel Wireshark paket yakalamaları gibi araçlarla bağlantı sorunlarını daha sistematik biçimde değerlendirmeyi; ağ şeması, cihaz envanteri ve kısa teknik kayıtlarla ağ hakkında topladığınız bilgileri düzenlemeyi öğreneceksiniz.
Wi-Fi 6, 5G, HTTP/3 ve QUIC gibi güncel teknolojiler ayrıntılı yapılandırma düzeyinde ele alınmaz. Bu kavramlara, karşılaştığınız güncel ağ terimlerini doğru bağlama yerleştirebilmeniz için gerektiği ölçüde değinilir.
Kitabı nasıl kullanabilirsiniz?
Bölümleri sırayla okuyabilir veya ihtiyaç duyduğunuz konuya doğrudan başvurabilirsiniz. Şemaları yalnızca gözden geçirmek yerine bağlantıların ne anlattığını açıklamaya çalışın. Komut örneklerinde önce hangi bilgiyi elde etmek istediğinizi belirleyin, ardından çıktıyı yorumlayın. Bölüm sonundaki uygulamalarda ise yalnızca doğru sonucu bulmaya değil, sonuca nasıl ulaştığınızı gerekçelendirmeye odaklanın.
Bir ağ sorunu gördüğünüzde doğrudan cihaz değiştirmek veya ayarları rastgele değiştirmek yerine önce belirtileri gözleyin. Fiziksel bağlantıyı, adres yapılandırmasını, ağ geçidini, DNS’i ve erişim yolunu sırayla kontrol etmek çoğu problemi daha hızlı ve daha güvenilir biçimde daraltır.
Haftalar
Aşağıdaki sıra dönem boyunca izleyeceğimiz öğrenme yolunu gösterir. Bir bölümü tamamladıktan sonra bölüm başlığının üstündeki gezinme çubuğuyla önceki haftaya, sonraki haftaya veya bu sayfaya dönebilirsiniz.
Hafta 1
Bilgisayar ağlarına giriş
Ağ, Wi-Fi ve internet ayrımı; istemci–sunucu rolleri ve temel iletişim bileşenleri.
Hafta 2
Ağ topolojileri ve ağ cihazları
Switch, router, access point, modem/ONT ve firewall görevleri; temel topoloji seçenekleri.
Hafta 3
Ethernet, kablolar ve fiziksel bağlantı
Kablolar, konnektörler, MAC adresi, PoE ve fiziksel katman sorunlarını yorumlama.
Hafta 4
OSI ve katmanlı iletişim
Katman, protokol ve sorun ilişkisi; kapsülleme ve katmanlı düşünme yaklaşımı.
Hafta 5
Kablosuz ağlar
2.4/5/6 GHz bantları, kanal seçimi, kapsama ve WPA2/WPA3 güvenliği.
Hafta 6
TCP/IP ve internet iletişimi
TCP ve UDP, portlar, uçtan uca iletişim ve internet üzerindeki veri akışı.
Hafta 7
IP adresleme: IPv4 ve IPv6
Private/public adresler, prefix kavramı, ağ geçidi ve IPv4–IPv6 karşılaştırması.
Hafta 8
Temel alt ağ oluşturma
Ağ adresi, kullanılabilir host aralığı, broadcast ve temel subnet hesapları.
Hafta 9
DHCP, DNS, gateway ve NAT
Adres alma, isim çözme ve dış ağa çıkış süreçlerini birbirinden ayırma.
Hafta 10
Ağ performansı
Bant genişliği, throughput, gecikme, jitter ve paket kaybını birlikte yorumlama.
Hafta 11
Küçük bir ağın planlanması
Port ve PoE hesabı, access point yerleşimi, IP planı ve temel ağ dokümantasyonu.
Hafta 12
Komutlar, Wireshark ve sorun giderme
Kanıt sırası, temel ağ komutları, kısa paket yakalama ve teknik sorun kaydı.
Hafta 13
Temel ağ güvenliği
Güvenli Wi-Fi, firewall, MFA, güncelleme, segmentasyon ve temel savunma yaklaşımı.
Hafta 14
Bütünleştirici problem çözümü
Şema, adres, komut ve paket kanıtlarını aynı ağ problemi üzerinde birlikte yorumlama.
İlk bölümde, bir ağın hangi bileşenlerden oluştuğunu ve iki cihazın iletişim kurabilmesi için hangi temel koşulların sağlanması gerektiğini inceleyerek başlayacağız.