Ağ Temelleri

Bu kitap bilgisayar ağlarını ilk kez derli toplu öğrenecek meslek yüksekokulu öğrencileri için yazıldı.

Bir örnekle başlayalım. Sınıfta arkadaşının bilgisayarı internete giriyor, seninki hiçbir siteyi açmıyor. Arkadaşının bilgisayarı çalıştığına göre okulun internet bağlantısı büyük ihtimalle sağlam. Sorunu senin bilgisayarına yakın bir yerde aramak gerekir. Bilgisayarın ağdan bir IP adresi (cihazın ağdaki adresi) almış mı? Okulun router’ına (ağı internete bağlayan cihaz) ulaşabiliyor mu? omu.edu.tr gibi bir adın arkasındaki sayısal adres bulunabiliyor mu? Her sorunun cevabı arızanın yerini biraz daha daraltır.

Protokol adlarını ezberlemen gerekmez. Bu derste bir komut çıktısına ya da bir arıza tarifine bakıp o bilginin neyi kanıtladığını söylemeyi öğreneceksin.

Ders 14 hafta sürer, her hafta 60 dakikadır. Ayrı bir laboratuvar saati yoktur.

Bölümler nasıl ilerler?

Her bölüm tanımlarla değil, bir soruyla açılır. O haftanın kavramlarını bu soruyu cevaplarken, gerek duyduğumuz yerde tanımlarız.

Her bölümde aynı altı parça vardır:

Parça Ne işe yarar
Açılış sorusu Bölümün ilk başlığıdır; haftanın konusunu tek bir arıza sorusunda toplar
Vakalar Gerçek komut çıktısı → kanıt → yanlış refleksin neden yanlış olduğu
Ekranda ne gördük Derste canlı çalıştırılan komutların çıktıları
Sınav provası Sınavdaki gibi çoktan seçmeli maddeler
Tek sayfa özet Sınavdan önce okuyacağın madde listesi
Bu bölümün kazanımları Bölümü bitirince yapabilmen gerekenler
ImportantCevap anahtarını atlama

Sınav provasının cevap anahtarı yalnız doğru şıkkı söylemez. Her yanlış şıkkın neden akla yattığını ve neden yanlış olduğunu da açıklar. Sınav soruları da bu mantıkla yazılır. Maddeyi çözdükten sonra anahtarı mutlaka oku; en çok o açıklamalardan öğrenirsin.

Bölüm başındaki kapsam kutusu

Her bölümün başında kapsam ikiye ayrılır:

  • Sınavda sorulur: vizede ve finalde soru gelebilecek konular.
  • Sınav dışı (bilgi amaçlı): işte karşına çıkabilecek ama ezberlemen beklenmeyen ayrıntılar.

Ayrı laboratuvar saati olmadığı için Wireshark, Nmap, tcpdump ve ss/netstat sınavda sorulmaz. Sorun giderme haftasında kendi bilgisayarında deneyebileceğin komutlarla çalışırız: ipconfig / ip addr, ping, nslookup, arp -a / ip neigh ve curl.

IPv6’yı yalnız tanıyacak kadar görürsün. IPv4’te prefix (/24 gibi yazılan ve adresin hangi kısmının ağı gösterdiğini söyleyen değer) ve subnetting (bir ağı daha küçük ağlara bölme) ise sonraki konuların temelidir. Bu yüzden onlarla daha çok alıştırma yaparız.

ImportantTahmin etme, kanıt topla

Bütün kitap bu kurala dayanır. Bir ağ sorunu gördüğünde hemen cihaz değiştirmeye ya da ayarlarla oynamaya girişme. Önce belirtiyi netleştir: ne çalışmıyor, ne çalışıyor? Sonra kimlerin etkilendiğine bak: yalnız sen mi, bütün sınıf mı? Ardından kablodan ve Wi-Fi bağlantısından başlayıp uygulamaya doğru sırayla kanıt topla. Önce bak, sonra değiştir.

Haftalar

Hafta 1

Bilgisayar ağlarına giriş

Wi-Fi simgesi doluyken internet neden çalışmıyor olabilir? Ağ, Wi-Fi, internet ve web ayrımı; istemci–sunucu rolleri; ISP; bit/byte.

Hafta 2

Ağ topolojileri ve ağ cihazları

Bu cihaz bozulursa kim etkilenir? Switch, router, access point ve modem/ONT’nin arıza anında etkilediği alan; hub ile switch farkı.

Hafta 3

Ethernet, kablolar ve fiziksel bağlantı

Bağlantının kurulduğunu neye bakarak söylerim? Link ışığı, 100 m kuralı, PoE güç bütçesi, MAC adresi ve broadcast MAC.

Hafta 4

OSI ve katmanlı iletişim

Aynı şikâyetin arkasında dört farklı arıza olabilir: hangi kanıt hangisini gösterir? Katmanlar, kapsülleme ve kanıt sırası.

Hafta 5

Kablosuz ağlar

Çekim gücü doluyken Wi-Fi neden yavaş? Bantlar, 1-6-11 kanal planı, ortak hava süresi, kapsama ve WPA2/WPA3.

Hafta 6

TCP/IP ve internet iletişimi

Tek IP adresiyle onlarca uygulamanın cevabı nasıl karışmıyor? Portlar, TCP/UDP, TTL ve web isteğinin beş adımı.

Hafta 7

IP adresleme: IPv4 ve IPv6

Bu iki cihaz birbirine doğrudan ulaşabilir mi? Prefix mantığı, private/public adresler, özel IPv4 değerleri ve IPv6’yı tanıma.

Hafta 8

Temel alt ağ oluşturma

Bu adres hangi ağda ve sınırları nerede? Blok büyüklüğü yöntemiyle ağ adresi, broadcast ve host aralığı.

Hafta 9

DHCP, DNS, gateway ve NAT

Bir cihazın ağda çalışmak için ihtiyaç duyduğu dört bilgi ve her biri bozulunca görülen belirti. DORA, ARP, isim çözme ve NAT.

Hafta 10

Ağ performansı

“İnternet yavaş”: hangi ölçüm hangi yavaşlığı gösterir? Throughput, gecikme, jitter, kayıp ve darboğaz.

Hafta 11

Küçük bir ağın planlanması

Bu plan iki yıl sonra da çalışacak mı? Port ve PoE hesabı, kapsama–kapasite farkı, IP planı ve etiketleme.

Hafta 12

Komutlarla sorun giderme

Hangi komut hangi soruya cevap verir? Kanıt sırası, temel komutlar ve kanıta dayalı teknik kayıt.

Hafta 13

Temel ağ güvenliği

Hangi varlık, hangi zafiyet yüzünden risk altında? CIA, phishing ve MFA, NAT ≠ firewall, sahte AP ve sahte DHCP.

Hafta 14

Bütünleştirici problem çözümü

Kanıtlar tek bir sonuca götürüyor mu? Beş bütünleştirici vaka ve 25 maddelik deneme sınavı.

İsteğe bağlı ek çalışma

Aşağıdaki sayfalar zorunlu değildir. Bölümlerdeki alıştırmaları rahat çözebiliyorsan sınav için yeterlisin. Daha çok tekrar istersen buradan devam edebilirsin.

İlk bölüme şu soruyla başlayacağız: Telefonunda Wi-Fi simgesi doluyken neden hiçbir site açılmıyor?

Back to top