5 Kablosuz ağlar

Geçen hafta Wi-Fi’ı fiziksel katmanda saydık: bitleri kablo yerine radyo dalgası taşıyordu. Bu hafta o radyo bağlantısına yakından bakıyoruz. Telefonun ve dizüstün Wi-Fi’da radyo dalgasıyla bir access point’e (AP, kablosuz erişim noktası) bağlanır. AP de kabloyla yerel ağa bağlıdır, yani kablosuz cihazları kablolu ağa bağlar. Evdeki modemde AP ayrı bir kutu değildir, kutunun yaptığı işlerden biridir (2. hafta, “Evdeki kutu”). Okulda ve ofiste ise tavana ya da duvara takılan ayrı cihazlardır.

AP ve SSID, ortak hava süresi, 1-6-11 kanal planı, bantlar, sahte AP ve Wi-Fi güvenliğinin özeti.

AP ve SSID, ortak hava süresi, 1-6-11 kanal planı, bantlar, sahte AP ve Wi-Fi güvenliğinin özeti.
NotBu haftanın kapsamı

Sınavda sorulur: AP ile SSID’nin farkı; SSID’nin kimlik kanıtı olmaması; ortak hava süresi; sinyal gücünün hızı tek başına göstermemesi; 2,4, 5 ve 6 GHz bantlarının kapsama ve kapasite farkı; 2,4 GHz’de 1-6-11 kanal planı; geniş kanalın her zaman iyi olmaması; WPA2/WPA3 ile WEP/TKIP ayrımı; Wi-Fi ve kablolu ölçümü karşılaştırarak yavaşlığın kablosuz taraftan gelip gelmediğini anlamak.

Sınav dışı (bilgi amaçlı): Wi-Fi nesil adları ve hızları; mesh ve backhaul; roaming ayarları; CSMA/CA’nın ayrıntıları; kurumsal (Enterprise) kip; netsh wlan çıktısının satırları.

5.1 Çizgiler dolu, video takılıyor: neler olabilir?

Okulun kafeteryasındasın. Telefonundaki Wi-Fi listesinde Kampus-WiFi adını gördün ve bağlandın. Wi-Fi çizgileri dolu, ama izlediğin ders videosu sürekli takılıyor. Neler ters gidiyor olabilir?

Uzun masalarda oturan kalabalık bir öğrenci grubu. Çoğu telefon ya da dizüstü bilgisayar kullanıyor. Tavanın ortasında beyaz, yuvarlak köşeli bir kablosuz erişim noktası duruyor.

Öğle arasında kalabalık bir kafeterya. Öğrencilerin çoğu telefonuna ya da dizüstüsüne bakıyor, tavanda bir AP var. AI ile üretilmiş görsel.

Okumaya devam etmeden önce aklına gelen nedenleri bir liste olarak yaz. Teknik terim bilmen gerekmiyor: “Çok kişi bağlanmış” da listeye girer.

Bölümdeki dört vaka listendeki maddeleri tek tek sınıyor. Bölümün sonunda listeye döneceğiz.

5.2 Vaka 1: 45 kişi aynı AP’de

Sinyal gücü        : tam
AP kutusundaki hız : 1 Gbps
Bağlı istemci      : 45 aktif cihaz
Belirti            : herkes yavaş

5.2.1 Kanıt ne söylüyor

AP’ye bağlanan telefonlar ve dizüstüler bu ilişkide istemcidir (hizmeti isteyen taraf, 1. hafta). Kutudaki 1 Gbps, en iyi koşulda ve kanalı tek bir cihaz kullanırken ulaşılabilecek teorik hızdır. “AP 1 Gbps destekliyor, o hâlde herkes 1 Gbps alır” düşüncesi bu yüzden yanlıştır. AP’nin yayın yaptığı frekans dilimine kanal denir (Vaka 2). Aynı kanaldaki cihazlar istedikleri gibi aynı anda konuşamaz:

Cihazlar ortak hava süresini (kanalda veri gönderilebilen süreyi) paylaşır. Kullanıcı ve trafik arttıkça her cihaza daha az sıra düşer.

2. haftada hub’da gördüğün paylaşılan ortamın kablosuzdaki karşılığı bu: radyo kanalını da herkes ortak kullanır. Sinyal gücü tam olsa bile sıra beklemek zorundasın.

Sinyal gücü, AP’nin sinyalinin cihazına ne kadar güçlü geldiğini gösterir. Kanaldaki sırayı kaç cihazla paylaştığını göstermez.

Sıranın nasıl dağıtıldığı (CSMA/CA: cihazın göndermeden önce kanalı dinlemesi) ve zamanlama kuralları sınavda sorulmaz. Cihazların kanalı paylaştığını bilmen yeterli.

5.3 Vaka 2: Üç sınıf, üç AP, aynı kanal

Sınıf A → AP1, kanal 6
Sınıf B → AP2, kanal 6
Sınıf C → AP3, kanal 6
Belirti : üç sınıfta da beklenenden yavaş

5.3.1 Kanıt ne söylüyor

Wi-Fi radyo dalgalarını belli frekans aralıklarında kullanır. Frekans, dalganın saniyede kaç kez titreştiğidir. GHz, saniyede bir milyar titreşim demektir. Wi-Fi’ın kullandığı aralıklara bant denir ve frekanslarıyla anılır: 2,4 GHz, 5 GHz ve 6 GHz. Her bant daha dar dilimlere bölünür, her dilime kanal denir. 3. haftada kablolamadaki “kanal” iki cihaz arasındaki kablo yoluydu. Kablosuzda kanal, bandın bir dilimidir.

Yakın AP’ler aynı kanalı kullanırsa ortak hava süresini paylaşır: biri yayın yaparken öteki bekler. Üç AP kurmuş olsan da üç sınıf tek kanalın hava süresini bölüşür, kapasite toplanmaz. Kanallar tam aynı değil de kısmen çakışıyorsa durum daha da kötüleşebilir. Bu kez AP’ler birbirinin yayınını tanıyıp sıra beklemez, sinyaller üst üste biner ve birbirini bozar. Başka bir sinyalin karışıp yayını bozmasına girişim denir.

5.3.2 2,4 GHz’de 1-6-11

Yaygın 2,4 GHz planlarında her kanal 20 MHz genişliğinde kullanılır. Kanal numaraları ise 5 MHz arayla dizilir, bu yüzden numarası yakın kanallar büyük ölçüde üst üste biner. 20 MHz’lik kanallarda 1, 6 ve 11 birbiriyle çakışmayan üç temel seçenektir:

Sınıf A → Kanal 1
Sınıf B → Kanal 6
Sınıf C → Kanal 11

Türkiye’de 2,4 GHz’de 1–13 arası kanallar kullanılabilir, bazı ülkelerde ve bazı cihazlarda yalnız 1–11. Küçük bir ağın kanal planına bakarken ilk hatırlaman gereken 1-6-11’dir.

5.3.3 Kanal genişliği: geniş her zaman iyi değildir

Kanal genişliği, bir kanalın kapladığı frekans aralığıdır: 20, 40, 80 ya da 160 MHz gibi. Genişlik arttıkça teorik kapasite artabilir. Ama geniş kanal bandın daha büyük bir kısmını kaplar ve çevredeki ağlarla çakışma olasılığı yükselir. 2,4 GHz’de 40 MHz’lik tek bir kanal, çakışmayan üç kanaldan ikisinin yerini kaplar. Kalabalık bir ortamda geniş kanal, kapasiteyi artıracağına çakışmayı artırabilir.

Küçük ağlarda kanal genişliğini seçmeden önce şunlara bakılır: çevrede kaç ağ var, aynı kanalı kaç komşu kullanıyor, kullanıcı yoğunluğu ne, kapsama mı kapasite mi daha önemli?

5.4 Vaka 3: Uzak odada yavaş, AP yanında hızlı

Aynı dizüstü, aynı hız testi, art arda:
AP'nin yanında : 170 Mbps
İki oda ötede  : 28 Mbps
Ethernet ile   : 490 Mbps

Masadaki dizüstü bilgisayarın yan tarafındaki Ethernet portuna mavi bir kablo takılı. Kablo arkadaki antenli router'ın portuna gidiyor.

Ethernet kablosu takılı bir dizüstü. Kablonun öbür ucu arkadaki router’a bağlı. AI ile üretilmiş görsel.

5.4.1 Kanıt ne söylüyor

Ethernet sonucu hattın hızlı olduğunu gösteriyor. Aynı dizüstü aynı testte kabloyla 490 Mbps alıyorsa ISP’yi (internet servis sağlayıcısı) ve üst bağlantıyı (ağı internete bağlayan hattı) suçlamak için bir neden kalmıyor. AP’nin yanı ile uzak oda arasındaki fark ise bir kapsama sorununa işaret ediyor. Kapsama, sinyalin yeterince güçlü ulaştığı alandır. Mesafe, duvarlar, metal yüzeyler ve kat farkı radyo sinyalini zayıflatır.

Sinyal zayıflayınca hız neden düşer? AP ile cihaz, sinyal zayıfladıkça daha yavaş ama bozulmaya daha dayanıklı bir hızda konuşmaya geçer. Bozulan veri de yeniden gönderilir. Uzaktaki yavaş cihaz aynı veriyi daha uzun sürede gönderdiği için kanalı da daha uzun tutar ve aynı AP’deki herkesin sırasını geciktirir (Vaka 1).

5.4.2 Bantlar arasındaki denge

Bant Genel özellik Ne zaman işe yarar
2,4 GHz Duvarı daha iyi geçer, daha uzağa ulaşır; kanal az, ortam kalabalık Uzak ya da duvarla ayrılmış alanlarda, eski cihazlarda
5 GHz Daha çok kanal, daha yüksek kapasite; kapsama daha kısa Çoğu güncel ağın ana bandı
6 GHz En boş bant, kapsama en kısa; Wi-Fi 6E ya da Wi-Fi 7 destekli cihaz ve WPA3 ister Aynı odadaki yeni cihazlarda; kullanımı ülkenin verdiği izne bağlı

“Daha yüksek GHz her zaman daha hızlıdır” ya da “2,4 GHz her zaman daha iyidir” gibi kesin kurallar yanlıştır. Frekans yükseldikçe genellikle kapsama azalır, kapasite artar. Sinyal engellerden daha çok etkilendiği için kapsama kısalır. Kapasiteyi ise frekansın kendisi artırmaz: yüksek bantlarda daha çok kanal vardır ve kanallar daha geniş tutulabilir.

5.4.3 AP yerleşimi

AP’yi “prizin en kolay bulunduğu yere” koymak plan sayılmaz. AP’yi kullanıldığı alana yakın, açık bir noktaya koy. Araya giren kalın beton ve metal engelleri azalt. Kalabalık bir alanı tek AP’ye bırakma. Ölçümü gerçekten kullanılan noktada yap. 11. haftada AP sayısına ve yerleşimine ağ planı içinde yeniden döneceğiz.

5.5 Vaka 4: Aynı ağ adı iki kez görünüyor

Bir öğrenci kafeteryada Wi-Fi listesinde Kampus-WiFi adını iki kez görüyor. Birinin yanında kilit simgesi var, ötekinde yok.

5.5.1 Kanıt ne söylüyor

Listede gördüğün ad SSID’dir (Service Set Identifier), yani ağın adı. SSID’yi AP yayınlar, ama ad AP’nin kendisi değildir. Bir okulda onlarca AP aynı Kampus-WiFi adını yayınlar.

Okul koridorunun tavanında beyaz, yuvarlak köşeli, antensiz bir kablosuz erişim noktası. Üstündeki kablo kanalından gelen gri bir kablo cihaza giriyor, cihazın önünde küçük yeşil bir ışık yanıyor.

Okul koridorunun tavanına takılmış bir AP. Gri kablo onu yerel ağa bağlıyor. AI ile üretilmiş görsel.

Koridorda yürürken telefonun, ağ adı değişmeden bir AP’den ötekine geçer. Bu geçişe roaming denir.

Telefonlar ve Windows, aynı adı aynı güvenlik ayarıyla yayınlayan AP’leri listede genellikle tek satırda gösterir. Aynı adın iki ayrı satırda görünmesi, üstelik birinin kilitsiz olması bu yüzden şüphelidir. Biri gerçek ağın adını yayınlayan şifresiz bir AP kurmuş olabilir. Buna sahte AP (evil twin) denir. Sahte AP’ye bağlanan cihazın trafiği saldırganın cihazından, çoğu zaman da onun yavaş bağlantısından geçer.

Kilitsiz olana bağlanma. Hangisinin gerçek olduğundan emin değilsen okulun bilgi işlem birimine sor. 13. haftada sahte AP’ye ayrıntısıyla döneceğiz.

ÖnemliAğ adı kimlik kanıtı değildir

SSID’yi AP’yi kuran kişi yazar, herkes istediği adı seçebilir. Ad tek başına ağın kime ait olduğunu kanıtlamaz. Kafedeki gibi parolası herkesin bildiği bir ağda sahte AP aynı parolayı da kullanabilir. O zaman listede ayrı bir satır bile görmezsin.

5.6 Wi-Fi güvenliği

Wi-Fi ayarlarında güvenlik türü için birkaç seçenek görürsün. Seçtiğin tür, bağlantının nasıl şifreleneceğini ve parolanın nasıl denetleneceğini belirler. Güncel küçük ağlarda temel seçim WPA2, bütün cihazlar destekliyorsa WPA3’tür.

Menüde gördüğün Değerlendirme
Açık (Open) Şifreleme yok; aynı ortamdaki biri trafiği okuyabilir
WEP Eski ve kırılmış; kullanılmaz
WPA (TKIP) WEP’in yerine geçici olarak çıktı; artık zayıf sayılır
WPA2 (AES) Bugün en yaygın, uygun temel seçenek
WPA3 Kaydedilen trafikten parolanın deneme yanılmayla bulunmasını engeller; cihaz desteği ister, 6 GHz’de zorunludur

TKIP ve AES, şifreleme yöntemlerinin adıdır. TKIP, WPA’nın eski yöntemidir, WPA2 AES kullanır. WPA2’yi seçtiğin hâlde menüde “TKIP” ya da “TKIP+AES” seçeneği görürsen yalnız AES’i seç. Windows bağlantı ayrıntısında AES’i CCMP adıyla gösterir (“Ekranda ne gördük”).

Şifreleme seçeneği kadar önemli iki şey daha var: tahmin edilmesi zor bir Wi-Fi parolası ve güncel cihaz yazılımı. Okul ve şirket ağlarında ortak parola yerine herkes kendi kullanıcı adıyla bağlanır. Bu kurumsal (Enterprise) kip sınavda sorulmaz.

5.7 Bilgi amaçlı: Wi-Fi nesilleri ve mesh

Aşağıdakiler sınavda sorulmaz. Cihaz kutularında ve ayar menülerinde karşına çıkacağı için kısaca değiniyoruz.

Wi-Fi nesilleri. Kutudaki “Wi-Fi 6” gibi adlar, 802.11 standartlarının kısa adlarıdır:

Ad Standart Bantlar
Wi-Fi 4 802.11n 2,4 ve 5 GHz
Wi-Fi 5 802.11ac 5 GHz
Wi-Fi 6 802.11ax 2,4 ve 5 GHz
Wi-Fi 6E 802.11ax 2,4, 5 ve 6 GHz
Wi-Fi 7 802.11be 2,4, 5 ve 6 GHz

Kutuda yazan hız, standardın en iyi koşuldaki teorik değeridir. Kanalı paylaşan her cihaz bundan daha azını alır (Vaka 1).

Mesh. Mesh sistemde birkaç AP birbirine kablosuz bağlanır ve aynı ağı evin ya da binanın her yerine yayar. AP’ler arasındaki bu bağlantıya backhaul denir. Backhaul da hava süresi kullandığı için AP’leri kabloyla bağlamak mümkünse daha hızlıdır.

Salonda kanepenin yanındaki yuvarlak sehpada küçük, beyaz, silindir biçiminde bir mesh cihazı. Açık kapıdan görünen koridorda aynı cihazdan bir tane daha bir dolabın üstünde duruyor.

Bir evde iki mesh cihazı: biri salondaki sehpada, öteki koridordaki dolabın üstünde. AI ile üretilmiş görsel.

5.8 Soruya dönelim: neler olabilir?

Bölümün başında, çizgiler doluyken videonun neden takıldığını sormuştuk. Vakalar listeyi şöyle tamamlıyor:

Listendeki madde Neye bakarak anlarsın Nerede gördük
“Çok kişi bağlanmış” Yoğun saatte yavaşlıyor; aynı AP’ye çok cihaz bağlı Vaka 1
“Yandaki ağlar karışıyor” Yakındaki AP’ler aynı ya da çakışan kanalda Vaka 2
“Modem uzakta”, “duvarlar engelliyor” AP’nin yanında hızlı, uzakta yavaş Vaka 3
“İnternet paketi yavaş” Aynı cihaz kabloyla da yavaş Vaka 3
“Yanlış ağa bağlandım” Aynı ad listede iki kez, biri kilitsiz Vaka 4

Listende “modem uzakta” varsa doğru bir madde yazmışsın, ama bu sahnede zayıf kalıyor. Çizgilerin dolu olması listedeki maddelerden yalnız birini, kapsamayı zayıflatır. Ötekiler sinyal gücünden bağımsızdır.

“Ağ şifresiz, biri trafiğimi okuyabilir” gibi bir madde yazdıysan bu, videonun takılmasını açıklamaz ama haklı bir kaygıdır. Vaka 4’teki kilitsiz ağ bu riski taşıyor. “Modemi yeniden başlatalım” yazdıysan o bir neden değil, bir müdahale. Önce listedeki hangi maddenin geçerli olduğunu bulursun.

5.9 Ekranda ne gördük

Derste Wi-Fi’a bağlı bir dizüstünde iki komut çalıştırılır. Derse gelemeyenler için aynı çıktı burada. Terminali nasıl açacağın 1. haftanın “Ekranda ne gördük” kısmında yazıyor. Windows 11 bu komutlar için konum izni isteyebilir. Hata alırsan Ayarlar > Gizlilik ve güvenlik > Konum’da konum hizmetlerini ve masaüstü uygulamalarının konuma erişmesini aç.

> netsh wlan show interfaces

    Name                   : Wi-Fi
    Physical address       : 70:9c:d1:4b:22:e8   ← senin Wi-Fi kartının MAC adresi
    State                  : connected
    SSID                   : Kampus-WiFi         ← ağın adı
    AP BSSID               : 5c:a6:2d:12:9a:31   ← bağlı olduğun AP'nin MAC adresi
    Band                   : 5 GHz
    Channel                : 36
    Radio type             : 802.11ax            ← Wi-Fi 6
    Authentication         : WPA2-Personal
    Cipher                 : CCMP                ← AES
    Receive rate (Mbps)    : 573.5
    Transmit rate (Mbps)   : 573.5
    Signal                 : 96%

İlk komut bağlı olduğun ağı gösterir. SSID ağın adıdır, AP BSSID ise bağlı olduğun AP’nin radyosunun MAC adresidir. Ad ile AP bu yüzden ayrı satırlarda durur (Vaka 4). Receive rate, AP ile kartın o anda anlaştığı hızdır. Bu da teorik bir üst sınırdır: gerçek indirme hızı, hava süresini kaç cihazla paylaştığına göre daha düşük çıkar (Vaka 1). Cipher satırındaki CCMP, WPA2’nin AES şifrelemesidir. Burada TKIP yazsaydı eski yöntem kullanılıyor olurdu.

> netsh wlan show networks mode=bssid

SSID 1 : Kampus-WiFi
    Authentication          : WPA2-Personal
    Encryption              : CCMP
    BSSID 1                 : 5c:a6:2d:12:9a:31     ← AP1'in 5 GHz radyosu
         Signal             : 96%
         Band               : 5 GHz
         Channel            : 36
    BSSID 2                 : 5c:a6:2d:12:9a:30     ← AP1'in 2,4 GHz radyosu
         Signal             : 90%
         Band               : 2.4 GHz
         Channel            : 6
    BSSID 3                 : 5c:a6:2d:57:c0:20     ← koridordaki AP2
         Signal             : 38%
         Band               : 2.4 GHz
         Channel            : 1

SSID 2 : Kantin
    Authentication          : WPA2-Personal
    Encryption              : CCMP
    BSSID 1                 : 9e:41:b7:0e:71:5b
         Signal             : 55%
         Band               : 2.4 GHz
         Channel            : 11

İkinci komut çevredeki AP’leri listeler. Kampus-WiFi adının altında üç BSSID var: tek ad, üç radyo. AP1 iki bantta birden yayın yapıyor. 2,4 GHz’deki AP’ler 6. ve 1. kanalda, komşu Kantin ağı 11. kanalda. Üçü 1-6-11 planına uyuyor (Vaka 2). Evinde bu komutu çalıştırırsan komşu ağlardan kaçının senin kanalını kullandığını görürsün.

Bu çıktılar yalnız Wi-Fi tarafını gösterir. Yavaşlığın Wi-Fi’dan gelip gelmediğini anlamak için aynı cihazla bir de kabloyla ölçersin (Vaka 3). 10. haftada bu karşılaştırmalı ölçüme ayrıntısıyla döneceğiz.

5.10 Sınav provası

Önce kendi cevabını seç; sonra cevap anahtarında her şıkkın neden doğru veya yanlış olduğunu oku. Sınav soruları bu mantıkla yazılır.

1. SSID fiziksel access point’in kendisi midir?

  • A. Hayır; SSID, AP’nin yayınladığı ağ adıdır
  • B. Evet; SSID access point’in seri numarasıdır
  • C. Hayır; SSID istemcinin MAC adresidir
  • D. Hayır; SSID kanal numarasının başka bir adıdır
  • E. Evet; her SSID tek bir AP’ye aittir

2. Bir kafede Wi-Fi listesinde Kafe-Misafir adı iki ayrı satırda görünüyor. Birinin yanında kilit simgesi var, ötekinde yok; kilitsiz olanın sinyali daha güçlü. Bu durum için hangisi doğrudur?

  • A. Telefon aynı ağı iki ayrı bantta gösteriyor
  • B. Sinyali güçlü olan kafenin gerçek ağıdır
  • C. Ad aynı olduğu için ikisi de kafenin ağıdır
  • D. Kilitsiz ağ şifreleme yapmadığı için daha hızlıdır
  • E. Kilitsiz satırı aynı adla başka biri yayınlıyor olabilir

3. Tek bir AP’ye 45 aktif istemci bağlıysa her biri AP’nin ilan edilen en yüksek hızını alır mı?

  • A. Evet; yeterli sinyal gücü varsa hız düşmez
  • B. Evet; AP kapasitesi her istemciye ayrı ayrı verilir
  • C. Hayır; ama hız yalnız 2,4 GHz bandında düşer
  • D. Hayır; ama hız yalnız WPA2 kullanılıyorsa düşer
  • E. Hayır; aynı kanaldaki bütün cihazlar hava süresini paylaşır

4. 2,4 GHz’de 20 MHz kanal planı için sık kullanılan üç kanal hangileridir?

  • A. 2, 5 ve 8
  • B. 1, 2 ve 3
  • C. 1, 6 ve 11
  • D. 3, 6 ve 9
  • E. 1, 4 ve 7

5. Yan yana üç sınıftaki üç access point’in de kanal 6’da olması neden sorundur?

  • A. Kanal 6’ya yalnız bir AP ayarlanabilir
  • B. Üç AP tek kanalın hava süresini paylaşır
  • C. Kanal 6 her cihazda desteklenmez
  • D. AP’lerin IP adresleri çakışır
  • E. Sorun yoktur; AP’ler kapasiteyi birleştirir

6. Kablosuz ağda kanal genişliğini artırmak her zaman performansı artırır mı?

  • A. Hayır; kanal genişliği hızla ilgisizdir
  • B. Evet; geniş kanal her koşulda daha hızlıdır
  • C. Hayır; geniş kanal yalnız 2,4 GHz bandında sorun çıkarır
  • D. Hayır; geniş kanal her zaman bandın daha çoğunu kaplar
  • E. Evet; WPA3 kullanılıyorsa artırır

7. 2,4 GHz ile 5 GHz arasındaki genel eğilim nasıl özetlenir?

  • A. Frekans yükseldikçe kapasite artar, kapsama azalır
  • B. Frekans yükseldikçe kapsama artar, kapasite azalır
  • C. İki bant arasında pratik bir fark yoktur
  • D. Frekans yükseldikçe hem kapasite hem kapsama artar
  • E. Bantlar yalnız cihaz uyumluluğunda ayrılır

8. Wi-Fi sinyal gücü tam görünürken bağlantı neden yavaş olabilir?

  • A. Ölçüm hatalı; tam sinyalde bağlantı yavaşlamaz
  • B. Kanal yoğunluğu ya da girişim hızı sınırlıyor
  • C. WPA2 şifrelemesi hızı düşürüyor
  • D. Cihazın IP adresi yanlış ayarlanmış
  • E. Cihaz AP’ye fazla yakın duruyor

9. WEP ve TKIP için doğru güvenlik yorumu hangisidir?

  • A. Güncel standartlardır ve önerilir
  • B. Yalnız 5 GHz bandında zayıftırlar
  • C. Eski ve zayıf seçeneklerdir
  • D. WPA3’ten daha güvenlidirler
  • E. Ev ağları için yeterince güvenlidirler

10. Aynı dizüstü bilgisayarla, aynı hız testiyle Wi-Fi’da 28 Mbps, Ethernet’te 490 Mbps ölçülüyor. Bu karşılaştırma hangi hipotezi güçlendirir?

  • A. ISP hattı arızalı ya da yavaştır
  • B. Test sunucusu yanlış seçilmiştir
  • C. Ethernet kartı hatalı ölçüm yapıyordur
  • D. Yavaşlık kablosuz bağlantıdan geliyor
  • E. DNS sunucusu yavaştır

1. Doğru: A. SSID bir addır, cihaz değil. Bir kurumda onlarca AP aynı SSID’yi yayınlayabilir. Roaming (cihazın ağ adı değişmeden bir AP’den ötekine geçmesi) de buna dayanır.

  • B yanlış: Modemin altındaki etikette ağ adı da yazdığı için SSID cihaza ait bir kimlik sanılabilir. Ama etiketteki ad yalnız fabrika ayarıdır; SSID’yi ağı kuran kişi istediği gibi değiştirebilir.
  • C yanlış: SSID de MAC adresi gibi ağda bir şeyi tanıtan bir ad olduğu için karıştırılabilir. Ama MAC adresi ağ kartının donanım adresidir; SSID ise ağın adıdır.
  • D yanlış: SSID ile kanal AP’nin ayar ekranında yan yana durduğu için karıştırılabilir. Ama kanal AP’nin yayın yaptığı frekans dilimidir; SSID ağın adıdır.
  • E yanlış: Evde tek AP tek ad yayınladığı için ad ile cihaz aynı şey sanılabilir. Ama aynı adı birden çok AP yayınlayabilir.

2. Doğru: E. SSID’yi AP’yi kuran kişi yazar; ad tek başına ağın kime ait olduğunu kanıtlamaz. Aynı güvenlik ayarıyla yayınlanan aynı ad listede genellikle tek satırda görünür. Kilitsiz ikinci satır bu yüzden bir sahte AP (evil twin) olabilir.

  • A yanlış: Birçok AP 2,4 ve 5 GHz’de aynı anda yayın yaptığı için akla gelir. Ama aynı ağ iki bantta aynı güvenlik ayarıyla yayınlanır; biri kilitli, biri kilitsiz görünmez.
  • B yanlış: Kafenin kendi AP’sinin en yakında olacağı düşünülür. Ama sinyal gücü yalnız AP’nin sinyalinin cihaza ne kadar güçlü geldiğini gösterir, ağın kime ait olduğunu göstermez; saldırganın cihazı da masanın yanında olabilir.
  • C yanlış: Tanıdık ad güven verir, bu yüzden adın ağın sahibini gösterdiği düşünülür. Ama herkes istediği adı yayınlayabilir; ad bir kimlik kanıtı değildir.
  • D yanlış: Şifreleme ek iş gibi göründüğü için kilitsiz ağın daha hızlı olduğu sanılır. Ama şifrelemenin hıza etkisi günlük kullanımda hissedilmez; asıl soru ağın kime ait olduğudur.

3. Doğru: E. Kablosuz kanalı herkes ortak kullanır; kullanıcı arttıkça her cihaza daha az sıra düşer. İlan edilen hız da kanalı tek bir cihaz kullanırken ulaşılabilecek teorik değerdir.

  • A yanlış: Tam sinyal en iyi bağlantı gibi göründüğü için hızın da tam olacağı düşünülür. Ama sinyal gücü yalnız AP’nin sinyalinin cihaza ne kadar güçlü geldiğini gösterir; sıra beklenmeyeceğini göstermez.
  • B yanlış: Switch’te her port kendi hızında çalıştığı için AP’de de her cihaza ayrı hız düştüğü sanılabilir. Ama AP kapasitesi istemci başına çoğaltılmaz; bütün istemciler aynı kanalı paylaşır.
  • C yanlış: 2,4 GHz en kalabalık bant olarak bilindiği için yavaşlık yalnız orada sanılır. Ama ortak hava süresi tüm bantlarda geçerlidir.
  • D yanlış: Şifreleme ek iş gibi göründüğü için hızı düşürdüğü sanılabilir. Ama hava süresinin paylaşılması şifreleme seçimine bağlı değildir.

4. Doğru: C. Kanal numaraları 5 MHz arayla dizilir. 1, 6 ve 11 arasında 25 MHz vardır; 20 MHz genişliğindeki kanallar birbiriyle çakışmaz.

  • A yanlış: Eşit aralıklı olduğu için düzenli bir plan gibi görünür. Ama aralık 15 MHz’dir; 20 MHz’lik kanallar kısmen çakışır.
  • B yanlış: Ardışık numaralar ayrı kanallar gibi göründüğü için çakışmadığı sanılır. Ama aralarında yalnız 5 MHz var; 20 MHz’lik kanallar büyük ölçüde üst üste biner.
  • D yanlış: Ortada 6. kanal bulunduğu için doğru plana yakın görünür. Ama 3 ve 9, 6. kanala 15 MHz uzaklıktadır; 20 MHz’lik kanallarda çakışma kalır.
  • E yanlış: İlk kanaldan başlayıp eşit atladığı için 1-6-11 planına benzer. Ama numaralar üçer atlıyor, yani aralık 15 MHz; 20 MHz’lik kanallar kısmen çakışır.

5. Doğru: B. Aynı kanaldaki yakın AP’ler biri yayın yaparken öteki bekleyerek çalışır. Üç AP kurulmuş olmasına rağmen üç sınıf tek kanalın hava süresini bölüşür; kapasite toplanmaz.

  • A yanlış: Aynı kanaldaki AP’lerin birbirini engellediği duyulduğu için kesin bir kısıt varmış gibi gelebilir. Ama böyle bir kısıt yoktur; birçok AP aynı kanala ayarlanabilir, yalnız hava süresini paylaştıkları için performans düşer.
  • C yanlış: Bazı kanalların her ülkede ya da her cihazda kullanılamadığı bilindiği için akla gelebilir. Ama kanal 6, 2,4 GHz’de yaygın desteklenen bir kanaldır.
  • D yanlış: “Çakışma” sözcüğü adres çakışmasını çağrıştırır. Ama kanal bir radyo frekansıdır; IP adresleriyle ilgisi yoktur.
  • E yanlış: Üç AP’nin üç kat kapasite vereceği düşünülebilir. Ama aynı kanaldaki AP’ler aynı hava süresini paylaşır; kapasite toplanmaz.

6. Doğru: D. Geniş kanal bandın daha büyük bir kısmını kaplar ve komşu ağlarla çakışma olasılığı yükselir. Kalabalık bir ortamda kapasiteyi artırmak yerine çakışmayı artırabilir.

  • A yanlış: “Hayır” kısmı doğru olduğu için ikna edici görünür. Ama kanal genişliği kapasiteyi doğrudan etkiler; yalnız genişletmek her koşulda iyi sonuç vermez.
  • B yanlış: Boş bir ortamda geniş kanal gerçekten daha hızlıdır, bu yüzden genelleme cazip gelir. Ama “en geniş kanal en iyi ayardır” düşüncesi kalabalık ortamda yanlıştır.
  • C yanlış: 2,4 GHz en kalabalık bant olduğu için sorun yalnız orada sanılır. Ama çakışma riski kalabalık olan her bantta geçerlidir.
  • E yanlış: WPA3 en yeni standart olduğu için her iyileştirmeyle ilişkilendirilebilir. Ama şifreleme seçeneğiyle kanal genişliğinin ilgisi yoktur.

7. Doğru: A. 5 GHz’de daha çok kanal vardır ve kanallar daha geniş tutulabilir, bu yüzden kapasite yüksektir. 2,4 GHz ise engellerden daha az etkilenir ve uzak alanlara daha iyi ulaşır.

  • B yanlış: İki etken de doğru seçilmiş, ama yönleri tersine çevrilmiş. Yüksek frekansta kapasite artar, kapsama azalır.
  • C yanlış: Cihazlar iki banda da aynı adla bağlanabildiği için fark yok sanılabilir. Ama iki bant kanal sayısında, kalabalıkta ve kapsamada belirgin biçimde ayrılır.
  • D yanlış: 5 GHz daha yeni ve hızlı bilindiği için her açıdan üstün sanılır. Ama yüksek frekans engellerden daha çok etkilenir; kapsama azalır.
  • E yanlış: Eski cihazların yalnız 2,4 GHz’i desteklemesi bu düşünceyi doğurur. Uyumluluk gerçek bir farktır, ama bantlar kapsama ve kapasitede de belirgin biçimde ayrılır.

8. Doğru: B. Sinyal gücü yalnız AP’nin sinyalinin cihaza ne kadar güçlü geldiğini gösterir. Hızı kanal yoğunluğu, istemci sayısı, girişim (başka sinyallerin karışıp yayını bozması) ya da üst bağlantı hızı da sınırlayabilir; sinyal gücü bunlar hakkında bir şey söylemez.

  • A yanlış: Tam çubuk en güçlü bağlantı gibi göründüğü için ölçümden şüphelenmek kolaydır. Bu yaygın bir yanlış inançtır: sinyal gücü tek başına hızı belirlemez.
  • C yanlış: Şifreleme ek iş gibi göründüğü için hızı düşürdüğü sanılabilir. Ama WPA2’nin hıza etkisi günlük kullanımda hissedilmez; yavaşlığı kanal yoğunluğu ya da girişim açıklar.
  • D yanlış: Bağlantı sorunlarında akla önce IP ayarı gelir. Ama yanlış bir IP adresi bağlantıyı yavaşlatmaz, keser: hiçbir sayfa açılmaz.
  • E yanlış: AP’ye çok yaklaşmanın bağlantıyı bozduğu duyulduğu için akla gelebilir. Ama AP’ye yakın durmak hızı düşürmez; tam sinyal yalnız AP’nin sinyalinin iyi geldiğini gösterir.

9. Doğru: C. WEP kırılmıştır, TKIP de zayıf kabul edilir. Güncel ağlarda WPA2 (AES) ya da WPA3 tercih edilmelidir.

  • A yanlış: Bazı modemlerde hâlâ seçenek olarak sunuldukları için güncel sanılabilirler. Ama ikisi de güncel öneri değildir.
  • B yanlış: Bant ve güvenlik ayarları aynı menüde durduğu için birbirine bağlı sanılır. Ama zayıflık şifreleme tasarımındadır, banda bağlı değildir.
  • D yanlış: Eski cihaz menülerinde hâlâ görüldükleri için güvenilir sanılabilirler. Oysa WPA3 en yeni ve en güçlü seçenektir.
  • E yanlış: Ev ağlarının saldırı hedefi olmadığı düşünüldüğü için eski seçenekler yeterli sanılır. Ama zayıflık şifreleme tasarımındadır; ağın büyüklüğüne bağlı değildir.

10. Doğru: D. Aynı cihaz kabloyla hızlıysa hat sağlıklıdır; ISP’yi ve üst bağlantıyı suçlamak için neden kalmaz. Geriye kablosuz taraf (kapsama, kanal, girişim ya da yoğunluk) kalır.

  • A yanlış: Yavaş internette ilk suçlanan sağlayıcıdır. Ama ISP yavaş olsaydı Ethernet ölçümü de düşük çıkardı.
  • B yanlış: Uzak test sunucuları gerçekten düşük sonuç verebilir. Ama aynı test sunucusuyla Ethernet yüksek sonuç veriyor.
  • C yanlış: İki ölçüm arasındaki büyük fark, birinin hatalı olduğunu düşündürebilir. Ama yüksek sonuç bir ölçüm hatası değil, hattın sağlıklı olduğunu gösterir.
  • E yanlış: Yavaş DNS sayfaların geç açılmasına yol açtığı için akla gelir. Ama hız ölçümü isim çözmeyi test etmez.

5.11 Tek sayfa özet

  • Sinyal gücü, AP’nin sinyalinin sana ne kadar güçlü geldiğini gösterir. Hızı tek başına göstermez.
  • AP bir cihaz, SSID yalnızca bir addır. Aynı adı birçok AP, hatta bir saldırgan da yayınlayabilir: ağ adı kimlik kanıtı değildir.
  • Cihazlar ortak hava süresini paylaşır. Kullanıcı arttıkça herkesin payı azalır.
  • 2,4 GHz’de 20 MHz’lik kanallarla çakışmayan üç kanal: 1, 6, 11.
  • Frekans yükseldikçe genellikle kapsama azalır, kapasite artar (2,4 / 5 / 6 GHz).
  • Geniş kanal her zaman daha iyi değildir. Kalabalık ortamda çakışmayı artırır.
  • WPA2 (AES) ya da WPA3 kullan. Açık ağ, WEP ve TKIP kullanma.
  • Yavaşlığın Wi-Fi’dan gelip gelmediğini anlamak için aynı cihazla kabloyla da ölç.

5.12 Bu bölümün kazanımları

Bu bölümü bitiren öğrenci:

  • AP ile SSID’yi ayırt eder ve SSID’nin kimlik kanıtı olmadığını açıklar.
  • Ortak hava süresini kullanıcı sayısıyla ilişkilendirir.
  • 2,4 GHz’de 1-6-11 kanal planını ve çakışmayı açıklar.
  • Bantları kapsama ve kapasite açısından karşılaştırır.
  • Sinyal gücü tamken bağlantının neden yavaş olabileceğini gerekçelendirir.
  • WPA2/WPA3 ile WEP/TKIP’i güvenlik açısından ayırt eder.
  • Karşılaştırmalı ölçümle yavaşlığın kablosuz taraftan gelip gelmediğini belirler.
Başa dön