14 Bütünleştirici problem çözümü

Bu hafta yeni bir konu yok. Ağ bilgisi, gerçek bir belirti karşısında kanıtları bir araya getirip ne anlama geldiklerini çıkarabildiğinde işe yarar. Terimleri tek tek sayabilmek bunun yalnız başlangıcı. Bu bölümde önceki on üç haftada öğrendiklerini aynı yöntemle vakalara uygulayacak ve finale hazırlanacaksın.

Bütünleştirici problem çözümünde küçük ofis ağı, DHCP/DNS/Wi-Fi vakaları ve kanıt zinciri.

Bütünleştirici problem çözümünde küçük ofis ağı, DHCP/DNS/Wi-Fi vakaları ve kanıt zinciri.
NotBu haftanın kapsamı

Sınavda sorulur: dönemin tamamı. Bu bölümdeki 25 soruluk deneme sınavı final biçiminin birebir örneğidir.

Sınav dışı (bilgi amaçlı): ayrıntılı IPv6 sorun giderme. IPv6 bu derste tanıma düzeyindedir: ::1, fe80::/10 ve dual stack’in ötesinde hesap beklenmez.

14.1 Kanıt zinciri

Tahmin ederken önce bir çözüm denersin: “Router’ı yeniden başlatalım.” Kanıtla çalışırken önce neyin çalışıp neyin çalışmadığına bakarsın. Çözüm en sona kalır.

Belirti → Kapsam → Kanıt → Hipotez → Ayırıcı test → Sınırlı düzeltme → Doğrulama

Zincirin işi, hangi sonuca hangi kanıtla vardığını açıkça göstermek. Her soruna bütün adımları uzun uzun uygulaman gerekmez.

14.1.1 Hızlı karar ağacı

Bağlantı/link var mı?
├─ Hayır → fiziksel / Wi-Fi
└─ Evet
   ↓
Geçerli IP / prefix / gateway var mı?
├─ Hayır veya 169.254.x.x → DHCP / yapılandırma
└─ Evet
   ↓
Gateway erişiliyor mu?
├─ Hayır → yerel ağ, prefix veya gateway
└─ Evet
   ↓
Uzak IP erişiliyor mu?
├─ Hayır → dış erişim / ISP / yönlendirme
└─ Evet
   ↓
DNS çözülüyor mu?
├─ Hayır → DNS
└─ Evet
   ↓
Uygulama yanıtlıyor mu?
├─ Hayır → port, uygulama, firewall veya uzak hizmet
└─ Evet → zincir çalışıyor

14.2 Vaka 1: DHCP mi, internet mi?

Wi-Fi       : bağlı
IPv4        : 169.254.44.18
Subnet mask : 255.255.0.0
Gateway     : yok
DNS         : yok

Aynı sınıftaki diğer cihazlar internete erişiyor.

Yorum. En güçlü kanıt 169.254.x.x adresi. Bu adresi hiçbir DHCP sunucusu dağıtmaz; cihaz DHCP’den cevap alamayınca kendine verir (link-local adres). Gateway ve DNS’in de boş olması aynı bulguyu destekliyor: DHCP’den gelen dört bilginin tamamı eksik. Tek cihazın etkilenmesi ISP hipotezini eler.

Sonraki en küçük test. Wi-Fi bağlantısını doğrula, ipconfig /release ve /renew ile yeni yapılandırma iste, geçerli bir IP, gateway ve DNS gelip gelmediğini kontrol et.

Yanlış refleks: “DNS’i 8.8.8.8 yapalım.” Cihazın henüz geçerli bir adresi ve gateway’i yok; 8.8.8.8’e ulaşamaz.

14.3 Vaka 2: DNS

IP                    : 192.168.20.45/24
Gateway               : 192.168.20.1
ping 192.168.20.1     : başarılı
ping 1.1.1.1          : başarılı
nslookup example.com  : timeout
curl https://example.com : Could not resolve host

Yorum. Dört bilginin ilk üçü sağlam ve dış erişim çalışıyor. İki ayrı test isim çözme aşamasında takılıyor. En güçlü hipotez DNS yapılandırması veya DNS sunucusuna erişim.

Sonraki en küçük test. ipconfig /all ile hangi DNS adresinin alındığını kontrol et; beklenmeyen bir değer varsa DHCP ve router yapılandırmasını kontrol et.

Bu vaka 13. haftadaki yanlış DNS dağıtımı riskinin neden önemli olduğunu da gösterir.

14.4 Vaka 3: Aynı subnet mi?

A: 192.168.10.70/26
B: 192.168.10.130/26

Teknisyen ilk üç octet aynı olduğu için iki cihazı aynı yerel ağda sanıyor.

Hesap. /26 → blok 64. Bloklar: 0–63, 64–127, 128–191, 192–255.

A → 192.168.10.64/26
B → 192.168.10.128/26

Aynı subnette değiller. İletişim için router gerekir.

Önemliİlk üç octet aynı diye aynı subnet sayılmaz

İki adresin aynı subnette olup olmadığına prefix karar verir. Prefix’e bakmadan “ikisi de 192.168.10.x” demek yetmez. 7. ve 8. haftaları birbirine bağlayan fikir de bu.

14.5 Vaka 4: Wi-Fi mı, ISP mi?

Koşul Sonuç
Wi-Fi, uzak oda 28 Mbps
Wi-Fi, AP yanı 170 Mbps
Ethernet 490 Mbps
Ethernet, başka test sunucusu 475 Mbps

Yorum. Ethernet sonuçları tutarlı ve yüksek; hat ve ISP çalışıyor. Wi-Fi mesafeyle belirgin biçimde düşüyor. Kanıt kablosuz tarafa işaret ediyor: kapsama, kanal ya da ortam koşulları.

Bu durumda router’ı değiştirmek ya da ISP’ye arıza kaydı açmak ilk iş olmaz. Önce AP’nin yerine, kanalın ne kadar kalabalık olduğuna ve aradaki fiziksel engellere bakılır.

14.6 Vaka 5: Tanıdık SSID yeterli mi?

Bir öğrenci kafeteryada Kampus-WiFi ağına bağlanıyor. Birkaç dakika sonra beklenmeyen bir oturum açma sayfası açılıyor ve parola ile MFA kodu istiyor.

Yorum. Tanıdık bir SSID, AP’nin gerçek olduğunu kanıtlamaz. Belirtiler sahte AP (evil twin) olasılığıyla uyumlu. Kullanıcı bilgi girmemeli, bağlantıyı kesmeli, kurumun gerçek bağlantı yöntemini doğrulamalıdır.

Bu vaka 5. haftadaki SSID kavramını 13. haftadaki güvenlik bilgisiyle birleştirir.

14.7 Çekirdek kavram haritası

Kavram Cevapladığı soru
Switch / MAC Aynı LAN içindeki çerçeve nereye gider?
Router / gateway Hedef başka subnetteyse ilk yerel hedef kim?
DHCP Cihaz IP, prefix, gateway ve DNS’i nasıl otomatik alır?
DNS Alan adını hangi hizmet çözer?
ARP Yerel bir IPv4 hedefinin MAC’i nasıl bulunur?
NAT Özel adresler dışarıda nasıl temsil edilir?
Subnetting Bu adres hangi ağda, sınırları nerede?
Wi-Fi Kanal, kapsama ve ortak hava süresi performansı nasıl etkiler?
Performans Throughput, gecikme, jitter ve kayıp kullanıcıya nasıl farklı yansır?
Güvenlik Hangi varlık hangi zafiyet yüzünden risk altında?
Komutlar Hangi test hangi soruya cevap verir?

14.8 Deneme sınavı: 25 soru

Bu 25 soru final biçiminin birebir örneğidir: final de 25 sorudur, her soru beş şıklıdır ve her kazanımdan en fazla bir soru gelir. Önce kendin çöz, sonra cevap anahtarındaki gerekçeleri oku.

1. Bir dizüstü bilgisayarda Wi-Fi simgesi dolu, hiçbir web sitesi açılmıyor, ancak aynı ağdaki yazıcıya çıktı gönderilebiliyor. Bu kanıt neyi gösterir?

  • A. Bilgisayarın ağ kartı arızalı
  • B. Yazıcı internet üzerinden çalışıyor
  • C. Wi-Fi bağlantısı kurulamamış, simge yanıltıyor
  • D. Tarayıcının güncellenmesi gerekiyor
  • E. Yerel ağ çalışıyor, internete çıkış yok

2. Bir katta 12 bilgisayar açık ve çalışır durumda, ama aynı anda ağ erişimini kaybetti. Bu cihazlar birbirlerini de göremiyor; diğer katlar ve Wi-Fi kullanıcıları etkilenmemiş. En güçlü ilk hipotez hangisidir?

  • A. O katta elektrik kesintisi olmuştur
  • B. O cihazların bağlı olduğu switch bozulmuştur
  • C. O kattaki access point arızalanmıştır
  • D. Binanın ISP bağlantısı kopmuştur
  • E. Binanın internete çıktığı router arızalanmıştır

3. Bir bilgisayarda kablo her iki uçta takılı görünüyor, ancak switch portunda link ışığı yanmıyor. İlk yapılacak en makul iş hangisidir?

  • A. DNS sunucusunu 8.8.8.8 olarak değiştirmek
  • B. Bilgisayara elle sabit bir IP adresi vermek
  • C. Switch’i kapatıp açarak yeniden başlatmak
  • D. Tarayıcının önbelleğini ve çerezlerini temizlemek
  • E. Kabloyu bilinen sağlam bir kabloyla değiştirmek

4. Bir bilgisayarda ipconfig çıktısı şu satırı içeriyor ve switch portunda link ışığı yanmıyor:

Media State . . . . . . . . . . . : Media disconnected

İlk incelenecek katman hangisidir?

  • A. Ağ (Katman 3)
  • B. Taşıma (Katman 4)
  • C. Uygulama
  • D. Fiziksel (Katman 1)
  • E. Veri bağlantı (Katman 2)

5. SSID fiziksel access point’in kendisi midir?

  • A. Hayır; SSID, AP’nin yayınladığı ağ adıdır
  • B. Evet; SSID access point’in seri numarasıdır
  • C. Hayır; SSID istemcinin MAC adresidir
  • D. Hayır; SSID kanal numarasının başka bir adıdır
  • E. Evet; her SSID tek bir AP’ye aittir

6. IP adresi ile port numarası hangi iki farklı soruya cevap verir?

  • A. IP hangi hizmete, port hangi cihaza gidileceğini söyler
  • B. İkisi de aynı soruya cevap verir, biri yedektir
  • C. IP hangi cihaza, port hangi hizmete gidileceğini söyler
  • D. IP donanımı, port yazılımı tanımlar
  • E. IP yerel ağda, port internette kullanılır

7. IPv4 adresi kaç bittir ve her octet hangi aralıkta değer alır?

  • A. 32 bit; her octet 0–127
  • B. 32 bit; her octet 0–255
  • C. 128 bit; her octet 0–255
  • D. 32 bit; her octet 1–254
  • E. 64 bit; her octet 0–255

8. /27 için blok büyüklüğü kaçtır?

  • A. 32
  • B. 64
  • C. 16
  • D. 27
  • E. 224

9. 192.168.1.70/26 için ağ adresi ve broadcast adresi nedir?

  • A. Ağ 192.168.1.0, broadcast 192.168.1.255
  • B. Ağ 192.168.1.64, broadcast 192.168.1.127
  • C. Ağ 192.168.1.70, broadcast 192.168.1.134
  • D. Ağ 192.168.1.64, broadcast 192.168.1.191
  • E. Ağ 192.168.1.64, broadcast 192.168.1.128

10. Bir cihazda:

IPv4 Address. . . : 169.254.44.18
Subnet Mask . . . : 255.255.0.0
Default Gateway . :

Aynı ağdaki diğer cihazlar internete erişiyor. En güçlü ilk hipotez hangisidir?

  • A. ISP bağlantısı kopmuştur
  • B. Ağ geçidi yanlış subnette yapılandırılmıştır
  • C. Cihaz DHCP sunucusundan yapılandırma alamamıştır
  • D. Cihaza elle statik IP adresi verilmiştir
  • E. DNS sunucusu yanıt vermemektedir

11. DHCP’nin bir istemciye dağıttığı bilgiler arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

  • A. Kira (lease) süresi
  • B. IP adresi ve prefix
  • C. DNS sunucusu adresi
  • D. Varsayılan ağ geçidi
  • E. Hedef sunucunun MAC adresi

12. Bant genişliği ile throughput arasındaki fark nedir?

  • A. Bant genişliği kablolu, throughput kablosuz ağlar için kullanılır
  • B. Bant genişliği kapasite, throughput gerçekte ulaşılan hızdır
  • C. Bant genişliği indirme, throughput yükleme hızıdır
  • D. İkisi aynı hızın farklı adlarıdır, yerine göre biri seçilir
  • E. Bant genişliği gerçek hız, throughput teorik kapasitedir

13. İndirme hızı 470 Mbps olan bir bağlantıda oyun sunucusuna RTT 180 ms ölçülüyor. Bu durum nasıl açıklanır?

  • A. Ölçümlerden biri hatalıdır, test tekrarlanmalıdır
  • B. Yüksek RTT’nin nedeni paket kaybıdır
  • C. Throughput ile gecikme birbirinden bağımsız boyutlardır
  • D. 470 Mbps bağlantıda RTT en fazla 10 ms olabilir
  • E. Bağlantı kapasitesi artırılırsa RTT de aynı oranda düşer

14. 36 uç cihaz, 2 access point, 1 router uplink ve 5 büyüme portu için en az kaç switch portu gerekir?

  • A. 43
  • B. 41
  • C. 38
  • D. 44
  • E. 39

15. AP yerleşiminde yalnız sinyal ölçümüne bakmak neden yetersizdir?

  • A. Ölçüm, AP’lerin farklı markalardan olmasını hesaba katmaz
  • B. Telefonla yapılan sinyal ölçümü güvenilmezdir
  • C. Kalabalık binada sinyal ölçülemez
  • D. Sinyal ölçümü 5 GHz bandını göstermez
  • E. Kullanıcı yoğunluğu kapasiteyi sınırlayabilir

16. Sorun giderirken kanıt toplamaya neden en alt katmandan başlanır?

  • A. Üst katman testleri teknik olarak çalıştırılamaz
  • B. Alt katman bozuksa üst katman testleri yanıltır
  • C. Üst katman komutları daha uzun sürede sonuç verir
  • D. Alt katman arızaları daha sık görülür
  • E. Alt katman onarımı daha ucuzdur

17. ipconfig /renew ne yapar?

  • A. Ağ kartını kapatıp yeniden açar
  • B. DNS önbelleğini temizler
  • C. Ağ geçidinin MAC adresini yeniden öğrenir
  • D. DHCP’den yapılandırmayı yeniden ister
  • E. Yönlendirme tablosunu siler

18. Zafiyet ile tehdit arasındaki fark nedir?

  • A. Tehdit yazılımda, zafiyet donanımda bulunur
  • B. Zafiyet dış saldırgandır, tehdit ise iç kullanıcıdır
  • C. Zafiyet zarara yol açan olay, tehdit sistemdeki zayıflıktır
  • D. İkisi aynı kavramın farklı adlarıdır
  • E. Tehdit zarar verebilecek olay, zafiyet sistemdeki zayıflıktır

19. CIA üçlüsündeki I hangi hedefin baş harfidir?

  • A. Infrastructure: altyapı
  • B. Information: bilgi
  • C. Isolation: yalıtım
  • D. Integrity: bütünlük
  • E. Identity: kimlik

20. Kanıta dayalı sorun çözme zinciri hangi sırayla ilerler?

  • A. Belirti → kapsam → kanıt → hipotez → test → düzeltme → doğrulama
  • B. Kapsam → kanıt → belirti → hipotez → test → düzeltme → doğrulama
  • C. Hipotez → belirti → kapsam → kanıt → test → düzeltme → doğrulama
  • D. Belirti → düzeltme → kanıt → hipotez → test → kapsam → doğrulama
  • E. Kapsam → düzeltme → belirti → hipotez → kanıt → test → doğrulama

21. Bir cihazda adres 169.254.44.18, gateway ve DNS boş. Aşağıdakilerden hangisi kanıta dayanmayan bir müdahaledir?

  • A. Aynı ağdaki başka cihazların durumunu sormak
  • B. ipconfig /release ve /renew çalıştırmak
  • C. ipconfig /all ile mevcut yapılandırmayı görüntülemek
  • D. DNS sunucusunu 8.8.8.8 olarak elle ayarlamak
  • E. Wi-Fi bağlantısını doğrulamak

22. Bir sınıfta tüm cihazlar 169.254.x.x adresi almış. Hipotez nasıl değişir?

  • A. Öğrencilerin cihazlarında aynı yazılım hatası vardır
  • B. Her cihazın ağ kartı ayrı ayrı arızalanmıştır
  • C. DHCP sunucusu ya da ona giden yol sorunludur
  • D. Cihazların DNS sunucusu ayarı yanlış girilmiştir
  • E. Okulun internet hattı ISP tarafında kesilmiştir

23. Switch portu ile TCP portu arasındaki fark nedir?

  • A. Switch portu fiziksel, TCP portu yazılımsaldır
  • B. TCP portu switch üzerinde tanımlanır
  • C. Switch portu Katman 4, TCP portu Katman 2 kavramıdır
  • D. İkisi de aynı numaralandırmayı kullanır
  • E. Switch portu yazılımsal, TCP portu fizikseldir

24. Bir kullanıcının tarayıcısı bir siteyi açamıyor ve “Bu siteye ulaşılamıyor” diyor. Aynı bilgisayarda alınan kanıtlar:

nslookup site.example         → 203.0.113.25
ping site.example             → Request timed out (4 paketin 4'ü kayıp)
curl -I https://site.example  → HTTP/2 200

En güçlü hipotez hangisidir?

  • A. Sunucunun 443 portu kapalı ya da engelli
  • B. DNS bozuk; site adı IP’ye çözülmüyor
  • C. Sorun bu bilgisayardaki tarayıcıda
  • D. Sunucu kapalı; ping yanıt vermiyor
  • E. Ağ geçidinin ötesindeki yol kopuk

25. Bir cihazda adres, prefix ve gateway doğru; gateway’e ping yanıt veriyor. Ancak hiçbir internet adresine erişilemiyor ve isimler de çözülmüyor. İlk yapılacak en makul test hangisidir?

  • A. ping 1.1.1.1 çalıştırmak
  • B. ipconfig /flushdns çalıştırmak
  • C. Kabloyu değiştirmek
  • D. IP adresini elle vermek
  • E. Tarayıcıyı değiştirmek

1. Doğru: E. Yazıcıya çıktı gidebilmesi, bilgisayarın yerel ağdaki bir cihaza ulaştığını, yani yerel ağın çalıştığını gösterir. Hiçbir site açılmadığına göre şüphe bu ağın dışına çıkışta.

  • A yanlış: Hiçbir yere çıkamayan bir bilgisayarda akla önce donanım gelir. Ama ağ kartı arızalı olsaydı yazıcıyla da iletişim kurulamazdı.
  • B yanlış: Yazıcının çalışması internetin de çalıştığı izlenimini verebilir. Oysa yerel yazıcıya erişmek için internet gerekmez; yazıcı aynı LAN içindedir.
  • C yanlış: Hiçbir sitenin açılmaması ilk bakışta bağlantı yokmuş gibi görünür. Ama bağlantı kurulamasaydı yazıcıya da ulaşılamazdı. Yerel erişim bağlantıyı doğruluyor.
  • D yanlış: Sorun tarayıcıda görüldüğü için tarayıcıdan şüphelenmek kolaydır. Ama hiçbir site açılmıyor ve kanıt ağın dışarı çıkışını gösteriyor; tarayıcının eski olması bunu açıklamaz.

2. Doğru: B. Etkilenen cihazların birbirini de görememesi belirleyici kanıttır: sorun dışarı çıkışta değil, o cihazları bir araya getiren noktada.

  • A yanlış: Aynı kattaki cihazların bağlantısının birden kesilmesi elektriği akla getirir. Ama elektrik kesintisi cihazların tamamını kapatırdı; burada bilgisayarlar çalışıyor, yalnız ağ erişimi yok.
  • C yanlış: Sorun tek bir katla sınırlı olduğu için o kattaki AP de şüpheli görünür. Ama Wi-Fi kullanıcıları etkilenmemiş; AP çalışıyor.
  • D yanlış: Ağ erişiminin gitmesi çoğu zaman “internet gitti” diye algılanır. Oysa ISP kopsaydı tüm bina internetsiz kalır, yerel iletişim ise çalışmaya devam ederdi.
  • E yanlış: Router bütün trafiğin çıkış noktası olduğu için ilk akla gelen cihazdır. Ama router arızasında yerel iletişim sürerdi; burada cihazlar birbirini bile göremiyor. Ayrıca diğer katlar etkilenmemiş.

3. Doğru: E. Link ışığı yoksa fiziksel bağlantı kurulmamıştır. Bilinen sağlam bir kabloyla denemek yalnız kabloyu değiştirir. Sonucun değişip değişmediğine bakmak, sorunun kablodan olup olmadığını en az zahmetle ayırır.

  • A yanlış: İnternet sorunlarında sık önerilen bir refleks olduğu için cazip görünür. Ama fiziksel bağlantı kurulmamışken isim çözmeye sıra hiç gelmez.
  • B yanlış: IP ayarları en çok bilinen ağ ayarı olduğu için ilk akla gelir. Ama sinyal yokken IP ayarlarıyla oynamak hiçbir şey kanıtlamaz; üstelik çalışan ayarları bozabilir.
  • C yanlış: Yeniden başlatmak birçok arızayı giderdiği için güvenli bir ilk adım gibi görünür. Ama bütün portları etkiler; tek porttaki bir belirti için en küçük adım bu değildir.
  • D yanlış: Sayfalar açılmayınca tarayıcıyı temizlemek alışkanlık hâline gelmiştir. Oysa alt katman kopukken en üst katmanla uğraşmak boşa emektir.

4. Doğru: D. Media disconnected, arayüzde hiç sinyal görülmediği anlamına gelir; kablodan tek bir bit bile geçmiyor. Link ışığının yanmaması da aynı sonucu doğruluyor.

  • A yanlış: IP yapılandırması ancak arayüz bağlıyken anlamlıdır. Fiziksel bağlantı yokken IP testleri de başarısız olur ve bu başarısızlık sana adresleme hakkında bilgi vermez.
  • B yanlış: Port ve hizmet testleri ancak paket hedefe ulaşabiliyorsa anlamlıdır. Burada kablodan hiç sinyal geçmiyor.
  • C yanlış: Kablo takılı değilken tarayıcı ya da uygulama ayarlarıyla uğraşmak hem zaman kaybettirir hem yanıltır.
  • E yanlış: Katman 2 çerçeve teslimiyle ilgilenir; kablodan hiç sinyal geçmezken bu katman da test edilemez.

5. Doğru: A. SSID bir addır, cihaz değil. Bir kurumda onlarca AP aynı SSID’yi yayınlayabilir. Roaming (cihazın ağ adı değişmeden bir AP’den ötekine geçmesi) de buna dayanır.

  • B yanlış: Modemin altındaki etikette ağ adı da yazdığı için SSID cihaza ait bir kimlik sanılabilir. Ama etiketteki ad yalnız fabrika ayarıdır; SSID’yi ağı kuran kişi istediği gibi değiştirebilir.
  • C yanlış: SSID de MAC adresi gibi ağda bir şeyi tanıtan bir ad olduğu için karıştırılabilir. Ama MAC adresi ağ kartının donanım adresidir; SSID ise ağın adıdır.
  • D yanlış: SSID ile kanal AP’nin ayar ekranında yan yana durduğu için karıştırılabilir. Ama kanal AP’nin yayın yaptığı frekans dilimidir; SSID ağın adıdır.
  • E yanlış: Evde tek AP tek ad yayınladığı için ad ile cihaz aynı şey sanılabilir. Ama aynı adı birden çok AP yayınlayabilir.

6. Doğru: C. 192.0.2.20:443 gösteriminde IP cihazı, port o cihazdaki hizmeti (uygulama ucunu) belirler.

  • A yanlış: İki soru da doğru, ama cevapları yer değiştirmiş. Cihazı IP adresi, o cihazdaki hizmeti port belirler.
  • B yanlış: İkisi de adreste yan yana yazıldığı için aynı bilginin parçaları sanılabilir. Ama farklı sorulara cevap verirler; biri diğerinin yedeği değildir.
  • D yanlış: Port bir uygulamayı gösterdiği için IP’nin de donanımı gösterdiği sanılabilir. Ama IP adresi cihaza ağda verilen bir adrestir; ağ kartının donanım adresi MAC adresidir.
  • E yanlış: Port örnekleri çoğu zaman web siteleriyle verildiği için internete özgü sanılabilir. Ama portlar yerel ağdaki iletişimde de kullanılır.

7. Doğru: B. IPv4 32 bittir ve 8 bitlik dört octete ayrılır; 8 bit 0–255 arasında değer alabilir.

  • A yanlış: 127 sınırı 127.0.0.1 gibi tanıdık adreslerden akılda kaldığı için seçilebilir. Ama 0–127 7 bitlik bir aralıktır; octet 8 bittir ve 255’e kadar çıkar.
  • C yanlış: 128 bit IPv6’dır ve octet değil hexadecimal gruplarla yazılır. Octet aralığı doğru olduğu için şık ilk bakışta doğru görünebilir.
  • D yanlış: Cihazlara çoğunlukla .1 ile .254 arası adresler verildiği için octet’in de bu aralıkta olduğu sanılabilir. Ama octet 0–255 arasında değer alır; 10.0.0.0 ya da 255.255.255.0 gibi yazımlarda 0 ve 255 de geçer.
  • E yanlış: IPv4 ile IPv6 arasında bir değer gibi göründüğü için akla gelebilir. Ama IPv4 32, IPv6 128 bittir; 64 bitlik bir IP sürümü yoktur.

8. Doğru: A. /27 → 255.255.255.224 → 256 − 224 = 32.

  • B yanlış: 64, /26’nın blok büyüklüğüdür.
  • C yanlış: 16, /28’in blok büyüklüğüdür.
  • D yanlış: 27 prefix uzunluğudur, blok büyüklüğü değil. Prefix’i hesap yapmadan blok büyüklüğü sanmak en sık yapılan hatadır.
  • E yanlış: 224 maskenin son octet değeridir; blok büyüklüğü 256 − 224 = 32’dir.

9. Doğru: B. Blok 64; 70 → 64–127. Sonraki blok 128, broadcast 128 − 1 = .127.

  • A yanlış: Bu /24 cevabıdır; prefix görmezden gelinmiş.
  • C yanlış: Blok IP’nin kendi değerinden başlatılmış. Bölümün özellikle uyardığı hata budur.
  • D yanlış: .191 bir sonraki bloğun (128–191) broadcast adresidir.
  • E yanlış: .128 sonraki bloğun ağ adresidir; broadcast ondan bir eksiktir.

10. Doğru: C. 169.254.x.x hiçbir DHCP sunucusunun dağıtmadığı, cihazın kendi verdiği link-local adrestir. Default Gateway satırının boş olması da aynı kanıtı tamamlar.

  • A yanlış: ISP kopsaydı aynı ağdaki diğer cihazlar da erişemezdi. Tek cihazın etkilenmesi bu hipotezi eler.
  • B yanlış: Yanlış bir ağ geçidi yapılandırılmış olsaydı çıktıda görünürdü; burada satır boş.
  • D yanlış: Elle verilen adres bu bloktan seçilmez; ayrıca gateway satırı da boş.
  • E yanlış: DNS bozuk olsaydı cihazın geçerli bir IP ve ağ geçidi olur, yalnız isimler çalışmazdı. Burada adres bile yok.

11. Doğru: E. MAC adresleri ARP ile ihtiyaç anında öğrenilir; DHCP böyle bir bilgi dağıtmaz.

  • A yanlış: Kira süresi ACK paketiyle birlikte istemciye bildirilir.
  • B yanlış: ACK paketiyle birlikte gelir.
  • C yanlış: ACK paketiyle birlikte gelir.
  • D yanlış: ACK paketiyle birlikte gelir; bu yüzden DHCP arızasında gateway de boş kalır.

12. Doğru: B. Bant genişliği bağlantının kapasitesidir. Throughput ise protokol ek yükü, paylaşım ve karşı taraf gibi gerçek koşullar altında taşınan veri hızıdır.

  • A yanlış: Throughput kavramı Wi-Fi ölçümlerinde sık geçtiği için kablosuza özgü sanılabilir. İki terim de her iki ortamda kullanılır.
  • C yanlış: Hız testleri indirme ve yüklemeyi ayrı gösterdiği için böyle bir eşleme akla gelir. Ama ayrım yönle ilgili değil; kapasite ile gerçekleşen hız arasındadır.
  • D yanlış: Günlük dilde ikisi de “hız” diye anıldığı için eş anlamlı sanılır. Oysa biri kapasiteyi, öteki gerçekleşen hızı anlatır.
  • E yanlış: İki terim hep birlikte geçtiği için tanımlar kolayca yer değiştirir. Burada ters çevrilmişler.

13. Doğru: C. Kapasite verinin yola çıkma hızını artırır, yolun uzunluğunu değiştirmez. Yüksek kapasite sunucuya olan mesafeyi kısaltmaz.

  • A yanlış: Hızlı bir hatta yüksek RTT çelişki gibi göründüğü için ölçümden şüphelenilir. Ama iki ölçüm birlikte tutarlıdır; farklı boyutları ölçerler.
  • B yanlış: Oyunda takılma paket kaybını akla getirir. Ama kanıtta kayıp bilgisi yok; yalnız RTT verilmiş.
  • D yanlış: Hızlı bağlantının her açıdan hızlı olacağı düşüncesine dayanır. Kapasite ile RTT arasında böyle bir bağıntı yoktur.
  • E yanlış: Daha hızlı paket almak her şeyi hızlandırır gibi görünür. Ama kapasite verinin yola çıkma hızını artırır, yolun uzunluğunu kısaltmaz.

14. Doğru: D. 36 + 2 + 1 + 5 = 44.

  • A yanlış: Toplama hatası; bir port eksik.
  • B yanlış: Uplink veya büyüme payının bir kısmı atlanmış; doğru toplam 44’tür.
  • C yanlış: Yalnız uç cihazlar ve AP’ler sayılmış; uplink ve büyüme payı atlanmış.
  • E yanlış: Büyüme payı unutulmuş.

15. Doğru: E. Kapsama sağlansa bile kullanıcılar ortak hava süresini paylaşır. Tek AP bütün koridorda çekebilir ama 60 aktif kullanıcıyı verimli taşıyamaz.

  • A yanlış: Aynı marka cihazlar birlikte daha uyumlu çalışır gibi görünür. Ama marka birliği kapasite sorununu çözmez.
  • B yanlış: Telefon profesyonel bir ölçüm aracı olmadığı için sonuca güvenilmeyebilir. Ama ölçüm geçerlidir; yalnız tek başına yetersizdir.
  • C yanlış: Kalabalığın ölçümü etkilediği bilgisi böyle bir kural varmış gibi gösterir. Ama sinyal her zaman ölçülebilir; sorun sinyalin kapasiteyi göstermemesidir.
  • D yanlış: Bazı basit uygulamalar bantları ayrı göstermediği için böyle sanılabilir. Ama sinyal her iki bantta da ölçülür; sorun ölçümün kullanıcı yoğunluğunu göstermemesidir.

16. Doğru: B. Alt katman bozukken üst katman testleri de başarısız olur. Kablo takılı değilken nslookup da başarısız olur; bu başarısızlık DNS hakkında hiçbir şey söylemez.

  • A yanlış: Alt katman bozukken üst katman testleri sonuç vermediği için hiç çalışmıyor sanılır. Oysa çalıştırılabilirler; yalnız güvenilir biçimde yorumlanamazlar.
  • C yanlış: Zaman aşımına düşen bir curl uzun sürdüğü için bu düşünce akla gelir. Ama süre değil, sonucun yorumlanabilirliği belirleyicidir.
  • D yanlış: Gevşek kablo gibi arızalar gerçekten sık görüldüğü için akla yatkın gelir. Ama sıklık gerekçe değildir; sorun kanıtın yorumlanabilirliğidir.
  • E yanlış: Kablo değiştirmek çoğu zaman ucuz bir iş olduğu için makul görünür. Ama maliyet sıralamayı belirlemez.

17. Doğru: D. /renew DHCP sunucusuna istek gönderir. Sunucu yanıt verirse adres, maske, gateway ve DNS bilgisi yeniden gelir.

  • A yanlış: Komuttan sonra bağlantı bir an gidip geldiği için kart yeniden başlıyor sanılabilir. Ama kart açık kalır; komut yalnız DHCP isteği gönderir.
  • B yanlış: Aynı ipconfig ailesinden olduğu için karışır. Ama bunu yapan komut /flushdns’tir.
  • C yanlış: Adresle ilgili bir yenileme olduğu için MAC eşlemesini de kapsadığı sanılabilir. Ama MAC adresini ARP öğrenir; /renew IP yapılandırmasını DHCP’den ister.
  • E yanlış: Yeni yapılandırmayla varsayılan rota da yenilendiği için böyle sanılabilir. Ama /renew tabloyu silmez; DHCP’den gelen gateway bilgisini günceller.

18. Doğru: E. Tehdit zarara yol açabilecek olay ya da aktördür; zafiyet ise tehdidin yararlanabileceği zayıflıktır. Tehdidi çoğu zaman ortadan kaldıramazsın; zafiyeti kapatabilirsin.

  • A yanlış: Virüs gibi tehditler yazılımla anıldığı için böyle bir ayrım akla gelebilir. Ama ikisi de yazılım, donanım ya da insan kaynaklı olabilir.
  • B yanlış: Kavramları kişilerle eşlemek kolay bir kısayol gibi görünür. Ama ayrım iç ile dış arasında değil, olay ile zayıflık arasındadır.
  • C yanlış: İki kavram hep birlikte geçtiği için tanımlar kolayca yer değiştirir. Burada ters çevrilmişler.
  • D yanlış: Günlük dilde ikisi de “tehlike” anlamında kullanıldığı için eş anlamlı sanılır. Ama riski tarif etmek için ikisini ayırman gerekir: hangi tehdit, hangi zafiyetten yararlanıyor?

19. Doğru: D. Bütünlük, verinin veya yapılandırmanın izinsiz değiştirilmemesidir.

  • A yanlış: CIA kısaltmasının parçası değildir.
  • B yanlış: CIA kısaltmasının parçası değildir.
  • C yanlış: CIA kısaltmasının parçası değildir.
  • E yanlış: CIA kısaltmasının parçası değildir.

20. Doğru: A. Test iki hipotezi ayıran testtir, düzeltme de yalnız kanıtın gösterdiği yere yapılan sınırlı bir müdahaledir. Zincir sayesinde hangi sonuca hangi kanıtla varıldığı açıkça görülür.

  • B yanlış: Kapsam ve kanıt zincirin en önemli adımları olduğu için başa alınmış. Ama belirti zincirin başlangıcıdır; kapsam ondan sonra belirlenir.
  • C yanlış: Deneyimli biri sorunu duyar duymaz bir tahminde bulunduğu için hipotez başa konabilir. Ama hipotez kanıttan sonra kurulur, önce değil.
  • D yanlış: Sorunu hemen çözme isteği düzeltmeyi öne çeker. Ama düzeltme kanıttan önce gelirse yapılan işlem tahmine dayanır ve durumu değiştirerek kanıtı yok eder.
  • E yanlış: Kapsam sorusu güçlü bir ilk adım gibi göründüğü için başa alınmış. Ama kapsam belirtiden sonra gelir; düzeltme de kanıttan ve hipotezden önce yapılmış.

21. Doğru: D. Cihazın henüz geçerli adresi ve gateway’i yok; 8.8.8.8’e ulaşamaz. En yaygın yanlış refleks budur.

  • A yanlış: Kapsamı belirlemek olasılıkları en az zahmetle daraltır; uygundur.
  • B yanlış: Belirtinin gösterdiği hipotezi (DHCP) doğrudan test eder.
  • C yanlış: Kanıt toplayan, durumu değiştirmeyen uygun bir adımdır.
  • E yanlış: Kanıt zincirinin alt adımını kontrol eder; uygundur.

22. Doğru: C. Artık tek bir istemcinin sorunu yok. Kapsamın genişlemesi şüpheyi istemciden ortak bileşene, yani DHCP hizmetine ya da ona giden yola taşır.

  • A yanlış: Toplu bir güncelleme sonrası sorun çıkabildiği için makul görünür. Ama farklı cihazlarda aynı hatanın aynı anda ortaya çıkması pek olası değildir; kanıt ortak ağ hizmetine işaret ediyor.
  • B yanlış: Tek cihazda görülen 169.254.x.x belirtisi ağ kartını akla getirebilir. Ama bütün kartların aynı anda bozulması pek olası değildir.
  • D yanlış: DNS sık suçlanan bir ayar olduğu için akla gelir. Ama yanlış DNS’te cihazlar geçerli IP alır, yalnız isim çözme bozulur.
  • E yanlış: Herkes aynı anda etkilendiği için ortak bir dış neden gibi görünür. Ama hat kesintisi DHCP’nin yerel adres dağıtmasını engellemez.

23. Doğru: A. Switch portu fiziksel bir ağ arayüzüdür; TCP portu ise uygulamanın yazılımsal iletişim ucudur. Aynı sözcük iki ayrı bağlamda kullanılır.

  • B yanlış: “Port” sözcüğü en çok switch ile anıldığı için TCP portunun da orada olduğu sanılır. Ama TCP portları uç cihazlardaki uygulamalara aittir.
  • C yanlış: İki kavramın farklı katmanlarda olduğu doğru sezilir, ama katmanlar ters verilmiş. TCP portu Katman 4, switch portu ise fiziksel bir arayüzdür.
  • D yanlış: İki port türü de numarayla anıldığı için numaraların bağlantılı olduğu sanılabilir. Ama aralarında numara ilişkisi yoktur.
  • E yanlış: Aynı sözcük iki anlamda kullanıldığı için tanımlar kolayca yer değiştirir. Burada ters çevrilmişler.

24. Doğru: C. curl aynı bilgisayardan siteye bağlanıp HTTP/2 200 aldı: isim çözme, yol, 443 portu ve sunucu çalışıyor. ping’in yanıt almaması ICMP’nin engellenmesiyle açıklanır. Açıklanmayan tek parça bu bilgisayardaki tarayıcıdır.

  • A yanlış: Sitenin açılmaması bir bağlantı sorunu gibi görünür. Ama curl HTTPS ile, yani 443 portuna bağlanıp yanıt aldı.
  • B yanlış: Tarayıcı siteyi bulamıyor gibi göründüğü için DNS akla gelir. Ama nslookup adı IP’ye çevirdi, curl de aynı adla bağlandı.
  • D yanlış: ping’e yanıt gelmemesi ilk bakışta en güçlü kanıt gibi durur. Ama kapalı bir sunucu curl’e 200 yanıtı veremez; ICMP yanıtı engellenmiş olabilir.
  • E yanlış: ping paketlerinin hepsi kaybolduğu için yolun koptuğu düşünülebilir. Ama yol kopuk olsaydı curl de sunucuya ulaşamazdı.

25. Doğru: A. Belirti iki hipotezi birlikte kapsıyor: DNS arızası ya da dış erişimin kopması. Genel bir IP’ye atılan ping ikisini ayırır: çalışırsa sorun DNS’te, çalışmazsa dış erişimde.

  • B yanlış: İsimler çözülmediği için DNS’e yönelik bir adım akla yatkın gelir. Ama bu adım yalnız DNS hipotezi doğruysa anlamlıdır; henüz doğrulanmadı.
  • C yanlış: Hiçbir yere erişilemeyince ilk akla gelen kablodur. Ama fiziksel bağlantı zaten kanıtlanmış durumda: gateway’e ping yanıt veriyor.
  • D yanlış: Adres ayarı her arızada ilk şüphelenilen yer olduğu için cazip gelir. Ama adres doğru; elle vermek çalışan bir yapılandırmayı bozabilir.
  • E yanlış: Sorun tarayıcıda görüldüğü için başka bir tarayıcı denemek akla gelir. Ama bu iki hipotezi ayırmaz ve ağ düzeyinde hiçbir şey göstermez.

14.9 Final için çalışma stratejisi

Terim listesi ezberlemek yerine her başlıkta üç soruyu cevapla:

  1. Bu kavram hangi problemi çözüyor?
  2. Sorun olduğunda hangi kanıtı görürüm?
  3. Hangi benzer kavramla karıştırılmamalı?

Örnek:

DHCP
- Problem  : istemciye otomatik ağ yapılandırması vermek
- Kanıt    : IP/prefix/gateway/DNS birlikte gelir; 169.254.x.x sorun işareti
- Karıştırma: DNS isim çözer, DHCP isim çözmez

Aşağıda en çok karıştırılan kavram çiftleri var. Bunları ayırabiliyorsan finalin büyük kısmını çözersin:

Bu Şununla karıştırılır Ayıran soru
NAT Firewall Trafiği inceliyor mu?
MAC IP Yerel mi, ağlar arası mı?
IP TTL DNS TTL Hop sayacı mı, önbellek süresi mi?
Bant genişliği Throughput Kapasite mi, gerçekleşen hız mı?
Gecikme Throughput Ne kadar sürede mi, ne kadar çok mu?
Kapsama Kapasite Ulaşıyor mu, taşıyor mu?
Tehdit Zafiyet Dışarıdan gelen olay mı, bendeki açık mı?
Switch portu TCP portu Fiziksel mi, yazılımsal mı?
SSID Access point İsim mi, cihaz mı?

14.10 Tek sayfa özet

  • Son haftada yeni konu yok; önceki haftalarda öğrendiklerini vakalarda bir arada kullanırsın.
  • Zincir: belirti → kapsam → kanıt → hipotez → ayırıcı test → sınırlı düzeltme → doğrulama.
  • Bir şeyi değiştirmeden önce neyin çalışıp neyin çalışmadığına bak.
  • 169.254.x.x → DHCP; yalnız isimler bozuk → DNS; ilk üç octet aynı ama prefix farklı → ayrı ağlar.
  • Kablosuz şikâyetinde önce Ethernet ile karşılaştır: Ethernet hızlıysa hat ve ISP çalışıyordur.
  • SSID kimlik kanıtı değildir; DHCP gateway ve DNS de dağıtır.
  • Finalde terim bilgin değil, kanıtı doğru yorumlayıp yorumlayamadığın ölçülür.
  • IPv6 tanıma düzeyindedir: ::1, fe80::/10, dual stack.

14.11 Bu bölümün kazanımları

Bu bölümü bitiren öğrenci:

  • Kanıt zincirinin adımlarını doğru sırayla uygular.
  • Kanıta dayanmayan refleks müdahaleyi tanır ve reddeder.
  • Sorunun kapsamına bakarak olası nedenleri daraltır.
  • En çok karıştırılan kavram çiftlerini ayırır.
  • Birden çok kanıtı birlikte okuyarak tek bir hipoteze varır.
  • İki hipotezi ayıran en küçük testi seçer.
Başa dön