İstisnalar, modüller ve hata ayıklama
Söz dizimi doğru olan bir program her durumda sorunsuz çalışmayabilir. Dosya bulunamayabilir, metin sayıya çevrilemeyebilir, beklenen anahtar sözlükte olmayabilir ya da bir hesapta sayı sıfıra bölünebilir.
Python böyle bir durumda devam edemeyeceğini bir istisna (exception) ile bildirir. Bu hafta program çalışırken çıkan istisnaları try/except ile yakalamayı ve gerektiğinde raise ile kendiniz istisna yükseltmeyi göreceğiz. 12. bölümde import csv ile kullandığımız modüllere de döneceğiz: standart kütüphaneden math modülünü kullanacak, sonra kendi modülünüzü yazacağız. Hata ararken de rastgele değil, adım adım ilerleyeceğiz.
Bu sayfadaki kod hücreleri kendiliğinden çalışmaz. Her hücrede önce çıktıyı tahmin edin, sonra Run Code düğmesine basın. Kodu değiştirip yeniden çalıştırabilir, Start Over ile ilk hâline döndürebilirsiniz.
Bu bölümün kapsamı
- Söz dizimi, çalışma zamanı ve mantık hatasının ayrımı
try/exceptile belirli istisnayı yakalama ve genişexceptriskiFileNotFoundError,KeyErrorveValueErroreşlemesiraiseile sözleşme ihlalini bildirme veassertten ayırmaNonesinyali veis Nonedenetimi- Traceback’te hata türü, mesaj ve kendi kodundaki satır
importile modül kullanımı vemath.gibi modül öneki- Main guard’ın ayırdığı iki durum
- Kendi istisna sınıfını tanımlama
loggingmodülü- Adım adım çalıştıran hata ayıklayıcı arayüzü
Bu başlıklar konunun devamıdır. İleride karşınıza çıkar, ama bu derste ezberlemeniz beklenmiyor.
Hata türlerini ayırmak
Söz dizimi hatası
if puan >= 60
print("Geçti")
if satırının sonundaki iki nokta eksik. Python kodu çalıştırmaya başlamadan SyntaxError verir.
Çalışma zamanı hatası
Aşağıdaki kodun yazımı kurallara uygun. Hücre hangi satırları yazar?
Sorun ancak satır çalıştığında ortaya çıkar. Bu yüzden bu tür hataya çalışma zamanı hatası denir. 10 / 0 satırı ZeroDivisionError, [1, 2][5] satırı IndexError verir. İkinci satırı bunlarla değiştirip deneyin.
Mantık hatası
Program çalışır ama yanlış sonuç verir. Örneğin daire çevresinin formülünü eksik yazalım. Hücre hata verir mi?
Doğru formülde π sayısı için math.pi değerini kullanabiliriz. math da 12. bölümdeki csv gibi standart kütüphanedeki (Python’la birlikte kurulan modüllerdeki) hazır bir modüldür: import math ile içe aktarılır, içindeki değer math.pi diye kullanılır. Aşağıdaki hücrede son satır doğru sonucu beklenen değerle karşılaştırıyor. Hücre bir şey yazar mı?
Python mantık hatasını fark etmez. Sonucu beklenen değerle karşılaştırmak size düşer. Son satırdaki assert da bunu yapar: koşul doğruysa hiçbir şey yazmaz, yanlışsa AssertionError verir.
Hata ayıklarken “program çalışıyor mu?” sorusu yetmez. Hatayı nasıl düzelteceğinizi hatanın türü ve programın ne yapması gerektiği belirler.
Yakalanmayan istisna programı durdurur
Python bir satırı çalıştırırken devam edemeyeceği bir durumla karşılaşırsa bir istisna yükseltir. İstisna yakalanmazsa program o noktada durur. Hücre kaç satır yazar?
Hücrenin altında çıkan döküme hata iz dökümü (traceback) denir. Traceback, hatanın hangi satırlardan geçerek oluştuğunu gösterir. En alt satırı türü ve mesajı verir: ValueError, "on" metninin tam sayıya çevrilemediğini söyler.
try / except
try bloğuna hata verebilecek satırları, except bloğuna hata çıkarsa yapılacak işi yazarız. Hücre ne yazar? Sonra metin değerini "abc" yapıp yeniden tahmin edin.
try bloğundaki satırlar sırayla çalışır. Bir satır ValueError yükseltirse bloğun kalanı atlanır ve except ValueError bloğu çalışır.
"42" için dönüşüm başarılıdır ve Sayı: 42 yazılır. except bloğu çalışmaz. "abc" için int() hata verir, print("Sayı:", sayi) satırı atlanır ve yalnız Geçerli bir tam sayı değil yazılır.
Hata nesnesinin mesajını okumak: as e
Bazen Python’ın verdiği asıl mesajı da görmek isteriz: kullanıcıya göstermek ya da hatayı ararken okumak için. e, oluşan istisna nesnesine bu blok içinde verdiğimiz addır. Ayrıntı: satırında ne görürsünüz?
Python’ın mesajını kullanıcıya olduğu gibi göstermek zorunda değilsiniz. Kod yazarken ve hata ararken ise except ... as e ile sorunun ayrıntısını görürsünüz.
Tahmin et: hangi blok çalışır?
Çalıştırmadan önce çıktıyı tahmin edin. Sonra girdi_metni değerini "yetmis" yapıp yeniden tahmin edin: Puan: satırı yazılır mı?
Alıştırma: dönüşüm hatasını yakalayın
Bir not dosyasında öğrencinin puanı yerine girmedi yazılmış. Aşağıdaki kod bu metinde durur.
Kodu try/except ValueError kullanacak biçimde değiştirin. Geçersiz metinde Geçerli sayı değil yazdırılsın.
Hata veren satır int(girdi_metni). Onu ve ardından gelen print() satırını try bloğuna alın.
girdi_metni = "girmedi"
try:
sayi = int(girdi_metni)
print(sayi)
except ValueError:
print("Geçerli sayı değil")Belirli hata türünü yakalamak
Türü yazılmamış bir except bloğu, beklemediğiniz hataları da yakalar ve program hiçbir uyarı vermeden devam eder:
try:
...
except:
...Aşağıdaki kayıtta sütunun adı puan değil, not. Programcı yalnız sayıya çevrilemeyen puanı düşünmüş ve türsüz bir except yazmış. Hücre ne yazar? Program size bir sorun olduğunu söylüyor mu?
0 yazılır. kayit["puan"] satırı KeyError yükseltir, çünkü sözlükte "puan" anahtarı yok. Türsüz except bu hatayı da yakalar ve puanı 0 yapar. Ali’nin puanı 85 olduğu hâlde program hata vermeden 0 kullanır.
Yalnızca sayı dönüşümünde çıkan hatayı bekliyorsanız türünü yazın:
try:
puan = int(kayit["puan"])
except ValueError:
...Kodu okuyan kişi hangi hatanın beklendiğini görür. Beklenmeyen KeyError ise yakalanmaz ve traceback onu gösterir. Yukarıdaki hücrede except: satırını except ValueError: yapıp deneyin.
“Program hiç hata vermesin” diye her şeyi türsüz, geniş bir except ile kapatmak hata ayıklamayı zorlaştırır. Yalnızca beklediğiniz ve karşılığında ne yapacağınızı bildiğiniz hata türlerini yakalayın.
Birden fazla hata türü
Her türü ayrı bir except bloğunda yakaladığınızda hatanın nedenini ayırt edebilirsiniz. Hücrede hangi blok çalışır? Sonra çağrıyı bol("yirmi", 2) yapıp yeniden deneyin.
Python except bloklarına yukarıdan aşağı bakar ve hatanın türüne uyan ilk bloğu çalıştırır.
CSV okurken çıkan üç hata
12. bölümde dosyanın bulunamayabileceğini, bir sütunun eksik olabileceğini ya da bir değerin sayıya çevrilemeyebileceğini söylemiştik. Şimdi bu durumları istisnalarla yakalayalım.
FileNotFoundError
Bu sayfadaki hücrelerin yanında notlar.csv adında bir dosya yok. Hücre ne yazar?
except bloğu yalnızca dosya bulunamadığında çalışır. Dosyanın içindeki veri hataları bu bloğa karışmaz.
KeyError: beklenen sütun yok
DictReader’ın verdiği kayıtta "puan" sütunu yoksa kayit["puan"] erişimi KeyError verir. e bu kez neyi yazar?
Bir CSV dosyasını okurken üç hata bir arada şöyle yakalanır:
import csv
try:
with open("notlar.csv", "r", encoding="utf-8-sig", newline="") as dosya:
okuyucu = csv.DictReader(dosya, delimiter=";")
for kayit in okuyucu:
puan = int(kayit["puan"])
print(kayit["ad"], puan)
except FileNotFoundError as e:
print("CSV dosyası bulunamadı:", e)
except KeyError as e:
print("CSV sütunu eksik:", e)
except ValueError as e:
print("Sayısal dönüşüm başarısız:", e)delimiter yanlışsa DictReader satırları doğru sütunlara bölemez. Beklediğiniz sütunlar hiç oluşmayabilir ve sorun sonradan KeyError olarak karşınıza çıkar. Bu yüzden istisnayı yakalamakla yetinmeyin, hatanın kök nedenini (asıl kaynağını) da arayın.
İstisna mı, koşul mu?
Puanın 0 ile 100 arasında olması programın koyduğu bir kuraldır. int("-5") hata vermez, çünkü -5 geçerli bir tam sayıdır. Puanın -5 olamayacağını Python değil, siz bilirsiniz. Bu kuralı if ile denetleriz:
if 0 <= puan <= 100:
...Metnin int() ile sayıya çevrilememesi ise dönüşüm sırasında Python’ın yükselttiği bir istisnadır. Bunu try/except ile yakalarız:
try:
puan = int(girdi_metni)
except ValueError:
...raise: fonksiyon sözleşmesi ihlalini açıkça bildirmek
7. haftada bir fonksiyonun ne beklediğini ve ne döndürdüğünü anlatan yazılı nota sözleşme demiştik. assert ile de programcı olarak kendi beklentimizi sınamış, kullanıcı girdisini denetlemek için uygun olmadığını söylemiştik. Bir fonksiyon geçersiz bir argümanı program çalışırken açıkça reddetmek istiyorsa raise ile kendisi istisna yükseltebilir. Hücre kaç satır yazar?
raise ValueError(...) çağıran koda şunu bildirir: verilen değer bu fonksiyonun sözleşmesine uymuyor. Çağıran kod isterse bunu except ile yakalar.
İki satır yazılır: 250.0 ve Geçersiz girdi: saat 0'dan büyük olmalı. İkinci çağrıda raise satırı çalışır, try bloğunun kalanı atlanır. Bu yüzden Hesap bitti yazılmaz.
Her geçersiz durumda raise kullanmak zorunda değilsiniz. Sıradaki başlıktaki gibi None döndürmek de bir seçenektir. Hangisini seçeceğiniz, çağıran kodun hatayı nasıl karşılayacağına bağlıdır. Seçtiğiniz yolu fonksiyonun sözleşmesine yazın ve bütün geçersiz durumlarda aynı yolu kullanın.
None ile hata sinyali: kolay ama yükü çağırana bırakır
Aşağıdaki fonksiyon puan geçersizse None döndürüyor. Son satır ne yapar?
Avantajı: istisna yükselmez. Çağıran kod sonucu sıradan bir dönüş değeri gibi alır ve kendisi kontrol eder.
Bedeli: fonksiyonu çağıran her yer None olasılığını hesaba katmak zorundadır. Hücrede hata dönüşüm satırında değil, daha ileride çıktı: None ile bir sayı toplanamadığı için TypeError verdi. Büyük bir programda böyle bir hatanın nereden geldiği hemen belli olmaz.
Bu yüzden çağıran kod sözleşmeye uyar ve sonucu kullanmadan önce denetler. Hücre ne yazar? Sonra "abc" yerine "85" yazıp deneyin.
Neden is None?
is None kontrolünü 11. bölümde boş listenin ortalamasında gördük. Python’da tek bir None nesnesi vardır. is, iki tarafın aynı nesneyi gösterip göstermediğini sınar. Bu yüzden sonuc == None yerine şöyle yazılır:
if sonuc is None:
...
if sonuc is not None:
...Sıfır da geçerli bir puandır
puani_coz("0") çağrısı 0 döndürür: öğrenci sınavdan gerçekten 0 almıştır. Aşağıdaki döngü, fonksiyonun döndürebileceği üç sonucu iki koşulla sınıyor. Hangi sonuçta iki koşul farklı karar verir?
if ve not, None gibi 0’ı ve boş metni de yanlış (False) sayar. Bu yüzden None denetimini if not puan: diye değil, if puan is None: diye yazın.
85 için iki koşul da False verir. None için ikisi de True verir. Fark 0’da çıkar: not 0 sonucu True, 0 is None sonucu False’tur. if not puan: yazılırsa sınavdan 0 alan öğrenci “puan çözülemedi” koluna düşer. if puan is None: yalnız None sonucunu yakalar, 0 geçerli puan olarak kalır.
14. haftadaki bütünleştirici uygulamada if kayit is None: ve assert ... is None satırlarını göreceksiniz. Orada == yerine is bilerek seçildi: değerin None nesnesinin kendisi olup olmadığına bakılıyor.
None mı raise mı?
İki yol da duruma göre doğru olabilir:
None döndürme
→ geçersizlik beklenen bir sonuç seçeneği olabilir
→ çağıran her seferinde kontrol etmelidir
raise ValueError
→ sözleşme ihlalini akıştan ayırır
→ çağıran isterse uygun yerde except ile yakalar
Bu derste iki yolu da kullanıyoruz. Benzer problemlerde ikisini rastgele karıştırmıyor, hangisini seçtiğimizi fonksiyonun sözleşmesinde açıkça yazıyoruz.
Traceback okumak
Traceback (most recent call last):
File "rapor.py", line 12, in <module>
toplam = fiyat_hesapla("abc")
File "rapor.py", line 5, in fiyat_hesapla
fiyat = float(metin)
ValueError: could not convert string to float: 'abc'
Traceback’i aşağıdan yukarı okuyun. En alttaki satır hata türünü ve mesajı verir: ValueError, 'abc' metninin ondalıklı sayıya çevrilemediğini söylüyor. Üstteki File satırları hatanın hangi satırlardan geçerek oluştuğunu gösterir. Bunların arasından kendi dosyanıza ait en alttaki satırı bulun. Bu örnekte hata rapor.py dosyasının 5. satırında, float(metin) çağrısında çıkıyor. 12. satır ise o fonksiyonu çağıran satırdır. Sonra o satıra hangi değerin geldiğine bakın: metin değişkeninde "abc" var.
Hata ayıklamanın adımları
Hata ararken satırları rastgele değiştirmeyin. Şu altı adımı sırayla izleyin:
- Yeniden oluşturun: Hata hangi girdiyle çıkıyor? Aynı girdiyle yeniden çıkıyor mu?
- Beklenen sonucu yazın: Program ne yapmalıydı? Hatanın türü ne: söz dizimi, çalışma zamanı, mantık?
- Küçültün: Hatayı gösteren en küçük örneği bulun.
- Gözlemleyin: Traceback varsa hata türünü, mesajı ve kendi kodunuzdaki satırı okuyun. O satırdaki değişkenlerin değerlerini
print()ile yazdırın. Hatayı yakalıyorsanızexcept ... as eile Python’ın mesajına bakın.Nonedöndürebilen bir fonksiyonun sonucu kullanılmadan önce denetleniyor mu, kontrol edin. - Tek değişiklik yapın: Hatanın nedeni için tek bir tahmin seçin ve yalnız onu sınayan küçük bir düzeltme yapın.
- Yeniden doğrulayın: Hem sorunlu hem sorunsuz girdiyi deneyin. Sonucu
assertile beklenen değerle karşılaştırın.
Bu adımları izleyen biri her adımda neyi sınadığını bilir.
Modül nedir?
Modül, fonksiyon ve değer tanımlarını bir arada tutan bir Python dosyasıdır. 12. bölümde import csv ile csv modülünü içe aktarmış, içindeki fonksiyonu csv.reader(...) diye çağırmıştık. math modülü de sayılarla ilgili hazır fonksiyonlar taşır. Bir öğrencinin not ortalaması 64.2 çıktı. math.ceil() sayıyı yukarı, math.floor() aşağı doğru tam sayıya yuvarlar. Hücre hangi iki sayıyı yazar?
Yuvarlama, karekök ya da π sayısı için kendi kodunuzu yazmanız gerekmez. Bu işler standart kütüphanedeki modüllerde hazır bulunur.
Tahmin et ve çalıştır: math. öneki
Aşağıdaki hücre ceil fonksiyonunu math. öneki olmadan çağırıyor. Hücre ne yazar?
Hücre bir sayı yazmaz, NameError verir. import math modülü programa katar, ama içindeki adları tek başına kullanılabilir yapmaz. Python ceil adında bir değişken ya da fonksiyon bulamaz. Son satırı print(math.ceil(ortalama)) yapıp yeniden çalıştırın: 65 yazılır.
Kendi modülümüz
Kendi yazdığınız her .py dosyası da bir modüldür. Örneğin hesaplar.py dosyası:
def kdv_hesapla(tutar, oran):
return tutar * oran
def indirimli_fiyat(fiyat, oran):
return fiyat - fiyat * oranAynı klasördeki başka bir dosyadan bu modülü şöyle kullanırsınız:
import hesaplar
print(hesaplar.kdv_hesapla(500, 0.20))Modülden yalnızca bir fonksiyonu da alabilirsiniz:
from hesaplar import kdv_hesapla
print(kdv_hesapla(500, 0.20))Main guard
Aşağıdaki if __name__ == "__main__": kalıbına main guard denir:
def main():
print("Program başladı")
if __name__ == "__main__":
main()Main guard iki durumu birbirinden ayırır:
- Dosya doğrudan çalıştırılırsa
main()çağrılır. - Dosya başka bir dosyadan modül olarak içe aktarılırsa
main()kendiliğinden çağrılmaz.
Alıştırma: modül fonksiyonunu kullanın
Dik kenarları a ve b olan dik üçgenin hipotenüsü a ** 2 + b ** 2 toplamının kareköküdür. hipotenus() fonksiyonunu bu hesabı math.sqrt() ile yapıp sonucu döndürecek biçimde tamamlayın. math.sqrt(x), x’in karekökünü döndürür. Beklenen sonuç 5.0’dır.
import math
def hipotenus(a, b):
return math.sqrt(a ** 2 + b ** 2)Mantık hatasında assert
Fonksiyon 100 TL’lik ürüne %20 indirim uygulayıp 80 döndürmeli. Hücre çalışınca ne olur?
Fonksiyon çalışır ve kendi içinde istisna yükselmez, ama 80 yerine 20.0 döndürür. assert satırı beklenen değeri gerçek sonuçla karşılaştırır ve AssertionError verir. Mantık hatası böylece fark edilir. Doğru fonksiyon:
def indirimli_fiyat(fiyat, oran):
return fiyat - fiyat * oranHepsi bir arada: not dosyasından ortalama almak
Sınıf temsilcisi her hafta öğretim elemanına notlar.csv adında bir dosya gönderiyor. Dosyada her öğrencinin adı ve puanı var. Bir program bu dosyayı okuyup sınıfın ortalamasını yazıyor. Dosya her hafta düzgün gelmiyor, geçen dönem beş sorun çıktı. Temsilci bir hafta dosyayı göndermeyi unuttu. Bir öğrencinin puanı yerine girmedi yazıldı. Temsilci puanları başka bir dosyadan kopyaladığı için sütunun adı puan yerine not geldi. Bir öğrencinin puanı -5 girildi. Bir hafta da program hiçbir uyarı vermeden ortalamayı 32.5 yazdı, oysa geçerli puanların ortalaması elle hesaplanınca 65 çıkıyordu.
Aşağıdaki tablo bu beş durumda programın ne yapması gerektiğini Türkçe kuralıyla ve Python karşılığıyla yan yana koyuyor.
| Durum | Türkçe kural | Python’da | Dikkat |
|---|---|---|---|
notlar.csv yok |
“Dosya yoksa ‘notlar.csv bulunamadı’ yaz ve dur” | except FileNotFoundError: |
Çalışma zamanı hatası. Yakalanmazsa traceback dosyanın adını gösterir |
Puan yerine girmedi |
“Puan sayı değilse o öğrenciyi atla ve kimi atladığını yaz” | int() ValueError yükseltir, except ValueError: yakalar |
Atlanan öğrenciyi 0 saymak ortalamayı düşürür |
Sütunun adı not |
“Puan sütunu yoksa dur ve hangi sütunun bulunamadığını yaz” | except KeyError as e: |
“Sorun çıkarsa 0 say” kuralı burada bütün sınıfa 0 verir ve ortalama 0 çıkar. Türsüz except tam olarak bu kuraldır |
Puan -5 |
“Puan 0 ile 100 arasında değilse geçersiz say” | if 0 <= puan <= 100: denetimi. Fonksiyon geçersiz puanda None döndürür ya da raise ValueError(...) ile bildirir |
int("-5") hata vermez. Kuralı programcı koyar. None dönüyorsa çağıran is None ile denetler |
Ortalama 32.5, olması gereken 65 |
“Sonucunu bildiğim küçük bir dosyayla dene, sonuçları karşılaştır” | assert ortalama == 65 |
Mantık hatası mesaj vermez. Burada geçersiz puanlar 0 sayılıp bölmeye katılmış |
Bütün durumlara tek bir “sorun çıkarsa 0 say” kuralı yetmez. Üçüncü ve beşinci satırda program hiç durmadan yanlış bir ortalama yazar ve kimseye haber vermez. Her durumun kendi kuralı vardır ve Python’da her kural ayrı bir except bloğuna ya da if denetimine karşılık gelir.
Üret: güvenli puan dönüştürme
Not dosyasındaki ikinci ve dördüncü durumu bir fonksiyonda çözelim. Fonksiyon dosyadan gelen puan metnini alacak.
Fonksiyon şu kurallara uysun:
- Metin tam sayıya çevrilemiyorsa
Nonedöndürür. - Sayı
0–100arasındaysa sayının kendisini döndürür. - Sayı bu aralığın dışındaysa
Nonedöndürür. - Fonksiyonun içinde
print()kullanılmaz.
Beklenen çıktı: 85, None, None.
def puani_coz(metin):
try:
puan = int(metin)
except ValueError:
return None
if 0 <= puan <= 100:
return puan
return NoneFonksiyon çalışınca sonuçları yazdırmakla kalmayın, sözleşmeyi assert ile de sınayın:
assert puani_coz("85") == 85
assert puani_coz("girmedi") is None
assert puani_coz("-5") is NoneSıra sizde: sınıf ortalaması
Aşağıdaki liste, notlar.csv dosyasından okunmuş dört kaydı taklit ediyor. sinif_ortalamasi() fonksiyonunu tamamlayın. Fonksiyon her kaydın puanını puani_coz() ile çözsün, atlanan öğrencinin adını yazdırsın ve yalnız geçerli puanların ortalamasını döndürsün. Hiç geçerli puan yoksa 11. bölümdeki kural geçerli: hesaplanabilecek ortalama yoktur ve fonksiyon None döndürür.
Son iki satırdaki assert’ler bu iki kuralı sınar. İlki not dosyasındaki beşinci durumun tekrar etmediğine bakar: geçersiz puanlar 0 sayılıp ortalamaya katılmamalı. İkincisi, geçerli puanı olmayan bir listede sonucun None olduğuna bakar.
Başlangıç kodu hiçbir puanı saymadığı için sayi 0 kalır ve return satırı ZeroDivisionError verir. Döngüyü yazınca ilk çağrıdaki hata kaybolur. Ama geçerli puanı olmayan listede sayi yine 0 kalır ve aynı bölme yeniden yapılır. Bölmeden önce sayi’nın 0 olup olmadığını denetleyin. Beklenen çıktı: Atlandı: Ece, Atlandı: Can, Ortalama: 65.0 ve ikinci çağrıdan gelen Atlandı: Ece.
Döngüde puan = puani_coz(kayit["puan"]) yazın. puan is None ise adı yazdırın, değilse toplam’a ekleyip sayi’yı bir artırın. Döngüden sonra if sayi == 0: ise return None yazın.
def puani_coz(metin):
try:
puan = int(metin)
except ValueError:
return None
if 0 <= puan <= 100:
return puan
return None
def sinif_ortalamasi(kayitlar):
toplam = 0
sayi = 0
for kayit in kayitlar:
puan = puani_coz(kayit["puan"])
if puan is None:
print("Atlandı:", kayit["ad"])
else:
toplam = toplam + puan
sayi = sayi + 1
if sayi == 0:
return None
return toplam / sayi
kayitlar = [
{"ad": "Ali", "puan": "85"},
{"ad": "Ece", "puan": "girmedi"},
{"ad": "Can", "puan": "-5"},
{"ad": "Su", "puan": "45"},
]
ortalama = sinif_ortalamasi(kayitlar)
print("Ortalama:", ortalama)
assert ortalama == 65
assert sinif_ortalamasi([{"ad": "Ece", "puan": "girmedi"}]) is NoneKodunuz beklediğiniz sonucu vermiyorsa Hata ayıklamanın adımları başlığındaki altı adımı sırayla izleyin.
Tek sayfa özet
- Söz dizimi hatası kod çalışmadan önce yazımda, çalışma zamanı hatası kod çalışırken, mantık hatası ise yanlış sonuçta ortaya çıkar.
- Mantık hatasında program çalışır ama sonuç yanlıştır. Python bunu fark etmez, sonucu
assertile beklenen değerle karşılaştırmak gerekir. - Python devam edemediği bir durumda istisna yükseltir. Yakalanmayan istisna programı durdurur ve bir traceback yazdırır.
try/exceptile beklediğiniz belirli istisnaları yakalarsınız. Türü yazılmamış genişexceptgerçek hataları gizler: eksik sütun bile hata vermeden0puana dönüşebilir.except ... as eile istisnanın mesajını okuyabilirsiniz.- Eksik dosya, eksik sütun ve sayıya çevrilemeyen değer sırasıyla
FileNotFoundError,KeyErrorveValueErrorile yakalanır. int("-5")hata vermez. Puanın0ile100arasında olması gibi kuralları programcıifile denetler.raise ValueError(...), sözleşmeye uymayan bir değeri çağıran koda açıkça bildirir.- Hata sinyali olarak
Nonedöndürülebilir. Bunun bedeli, çağıranın her seferindeis Nonekontrolü yapmasıdır.if not sonucyazılırsa geçerli bir0sonucu daNonegibi işlenir. - Traceback’i okumaya en alttaki hata türü ve mesajdan başlayın, sonra kendi kodunuzdaki satırı bulun.
- Hata ayıklarken sorunu yeniden oluşturur, beklenen sonucu yazar, örneği küçültür, gözlemler, tek değişiklik yapar ve düzeltmeyi doğrularsınız.
- Standart kütüphane modülleri
importile içe aktarılır vemath.ceil()gibi modül önekiyle kullanılır. Kendi yazdığınız Python dosyaları da birer modüldür. - Main guard, dosyanın doğrudan çalıştırıldığı durumu modül olarak içe aktarıldığı durumdan ayırır.
Son bölümde yeni kavram yok. İlk 13 haftanın araçlarıyla CSV okuyan, modüllere ayrılmış, hataları yakalayan, koleksiyonlarla çalışan ve kendini assert ile sınayan küçük bir uygulama yazacağız.
Bu bölümün kazanımları
Bu bölümü bitiren öğrenci:
- Söz dizimi, çalışma zamanı ve mantık hatasını birbirinden ayırt eder.
try/exceptile belirli bir istisnayı yakalar ve genişexceptriskini açıklar.FileNotFoundError,KeyErrorveValueError’ı doğru duruma eşler.raiseile sözleşme ihlalini bildirir ve bunuassertten ayırır.Nonesinyalini kullanır ve sonucuis Noneile denetler.- Traceback’ten hata türünü, mesajı ve hatanın kendi kodundaki yerini okur.
importile bir modülü içe aktarır ve içindeki adları modül önekiyle kullanır.- Main guard’ın dosyanın doğrudan çalıştırılmasını içe aktarılmasından nasıl ayırdığını açıklar.