String işlemleri

Programlarda birçok veri sayı değildir: adlar, e-posta adresleri, ürün kodları, şehir adları, dosya adları ve kullanıcı mesajları metin olarak tutulur. Python’da metin değerlerine string denir, türleri str’dir.

Bu hafta bir string’in karakterlerine erişmeyi, parçalarını almayı, metni temizlemeyi ve basit kontroller yapmayı öğreneceğiz. String metotlarını ezberlemeniz gerekmez. Metni adım adım dönüştürüp her adımın sonucuna bakmanız yeter.

Bu sayfadaki kod hücreleri kendiliğinden çalışmaz. Her hücrede önce çıktıyı tahmin edin, sonra Run Code düğmesine basın. Kodu değiştirip yeniden çalıştırabilir, Start Over ile ilk hâline döndürebilirsiniz.

Bu bölümün kapsamı

NotSınavda sorulur
  • İndeks ve negatif indeksle karaktere erişim
  • Dilimlemede başlangıcın dâhil, bitişin hariç olması
  • \n ve \t kaçış dizileri: tek karakter sayılmaları ve strip() ile uçlardan silinmeleri
  • String’in değiştirilemez olması ve metotların yeni string döndürmesi
  • strip(), lower() ve upper() ile Türkçe I ve İ sınırı
  • in, startswith() ve endswith() denetimlerinin farkı
  • split() ve join() ile parçalama ve birleştirme
  • f-string ile biçimlendirme ve :.2f davranışı
  • Düzenli ifadeler (re modülü)
  • Unicode normalleştirme biçimleri
  • casefold() davranışının ayrıntıları

Bu başlıklar konunun devamıdır. İleride karşınıza çıkar, ama bu derste ezberlemeniz beklenmiyor.

String: karakterlerden oluşan bir değer

Aşağıdaki değişken bir string tutar:

sehir = "Samsun"

Bir string’i yan yana dizilmiş harf taşları gibi düşünebilirsiniz. Her taşın üstünde sırası yazar:

Tahta bir ıstakada altı harf taşı: S, a, m, s, u, n. Her taşın üstünde 0, 1, 2, 3, 4, 5 yazan beyaz kartlar, altında -6, -5, -4, -3, -2, -1 yazan kartlar var.

Altı harf taşı yan yana: S, a, m, s, u, n. Üstteki kartlar taşların sırasını 0’dan 5’e kadar, alttakiler sondan sayarak -6’dan -1’e kadar gösteriyor. AI ile üretilmiş görsel.

Her karakterin sırasını gösteren bu numaraya indeks denir. Python’da indeksler 0’dan başlar. Bir karaktere köşeli parantezle ulaşırız: sehir[0]. Hücredeki üç satır ne yazar?

Önemli

Altı karakterlik bir string’in son geçerli pozitif indeksi 5’tir. sehir[6] yazmak IndexError hatası verir.

len() ile uzunluk

len() string içindeki karakter sayısını verir. Hücre kaç yazar?

Son indeks her zaman uzunluktan bir eksiktir:

uzunluk = 6
son indeks = 5

Bu nedenle son karaktere pozitif indeksle ulaşmak için len(metin) - 1 kullanılabilir. Hücre hangi karakteri yazar?

Hiç karakteri olmayan "" değerine boş string denir. len("") sonucu 0’dır. Boş string’de hiçbir indeks geçerli değildir, ""[0] da IndexError verir.

Son karaktere ulaşmanın daha kısa bir yolu da var: hemen aşağıda göreceğimiz negatif indeksleme ile son karakteri metin[-1] yazarak alabiliriz.

Negatif indeksler

Negatif indeksler sağdan sayar: -1 son karakteri gösterir. İki satır ne yazar?

Tahmin et: hangi karakterler yazılır?

Kodu çalıştırmadan önce sonucu tahmin edin:

Sonra hücreyi çalıştırıp tahmininizi doğrulayın.

Dilimleme (slicing)

Bir string’in tek bir karakterini alabildiğimiz gibi bir bölümünü de alabiliriz. Buna dilimleme denir. Köşeli parantezin içine başlangıç ve bitiş indeksi iki noktayla ayrılarak yazılır. Hücre ne yazar?

Dilimlemede başlangıç indeksi dâhil, bitiş indeksi hariçtir.

metin[0:7]
      ↑ ↑
      | └─ 7 dâhil değil
      └─── 0 dâhil

Başlangıç ya da bitiş boş bırakılabilir. Başlangıç boşsa dilim metnin başından, bitiş boşsa metnin sonuna kadar alınır. Negatif indeks dilimde de çalışır: [-4:] son dört karakteri alır. Üç satır ne yazar?

dosya = rapor.pdf metninin dokuz karakteri kutularda. Üstte 0'dan 8'e pozitif, altta -9'dan -1'e negatif indeksler var. dosya[:5] ilk beş karakteri, rapor, alır, 5 numaralı nokta karakteri dilime girmez. dosya[-4:] son dört karakteri, .pdf, alır.

Metinde indeksleme ve dilimleme

Alıştırma: ders kodunu parçalayın

"BLP101" değerinden ilk üç karakteri ve son üç karakteri ayrı değişkenlere alın.

Beklenen çıktı:

BLP
101

İlk üç karakter için ders_kodu[:3], son üç karakter için ders_kodu[-3:] kullanılabilir.

ders_kodu = "BLP101"

bolum = ders_kodu[:3]
numara = ders_kodu[-3:]

print(bolum)
print(numara)

Özel karakterler: \n ve \t

Bazı karakterler ekranda harf olarak görünmez. En sık kullanılan ikisi şunlardır:

  • Satır sonu: yazıyı bir alt satıra geçirir. Tırnak içinde \n diye yazılır.
  • Sekme (tab): yazıyı sağdaki bir sonraki hizaya kaydırır. Tırnak içinde \t diye yazılır.

Ters eğik çizgiyle (\) başlayan bu yazımlara kaçış dizisi (escape sequence) denir. Ters eğik çizgi, Python’a “arkamdaki harfi olduğu gibi yazma, özel bir karakter olarak oku” der. Hücre kaç satır yazar?

İki satır yazar. \n yazıyı ikinci satıra geçirir. \t her satırda iki noktanın arkasındaki değeri aynı hizaya kaydırır:

Ad:     Deniz
No:     2306012

Sekmenin kaç boşluk kadar yer kapladığı sabit değildir: yazı bir sonraki hizaya kadar kayar.

\n tek bir karakterdir

\n kodda iki karakter gibi görünür, ama string’de tek bir karakter tutar. Hücre kaç yazar?

3 yazar: a, satır sonu ve b. Ters eğik çizgi ile n ayrı ayrı sayılmaz.

Tahta bir ıstakada üç taş var: a, üzerinde ters eğik çizgi ve n yazan mavi bir taş ve b. Taşların üstünde 0, 1 ve 2 yazan kartlar duruyor.

Üç harf taşı: a, \n ve b. Ortadaki mavi taşın üstünde iki işaret yazılı, ama tek taştır. AI ile üretilmiş görsel.

print() de yazdırdığı her şeyin sonuna kendisi bir \n ekler. Her print() çıktısının yeni satırda başlaması bundandır. Metnin sonunda zaten bir \n varsa ne olur? İki satır ne yazar?

Bir ile İki arasında boş bir satır kalır. İlk satır sonu metindeki \n’den, ikincisi print()’ten gelir. 12. haftada dosyadan okunan satırlar sonlarında bir \n taşıyacak. Onları yazdırırken bu boş satırlar karşınıza çıkar.

Ters eğik çizginin kendisi

Ters eğik çizgi kaçış dizisini başlattığı için kendisini yazdırmak isteyince iki tane yazılır: \\. Bu, Windows’ta dosya yolu yazarken önemlidir. Hücredeki iki satır ne yazar?

İlk satır yolu doğru yazar: C:\notlar\taslak.txt. İkinci satırda Python \n’yi satır sonu, \t’yi sekme olarak okur. Çıktı iki satıra bölünür, n ve t harfleri kaybolur:

C:
otlar   aslak.txt

String’in içinde tırnak geçecekse dıştaki tırnağı öbür türden seçin: 'Kitabın adı "Python" idi.'. Aynı tırnağı kullanmak zorundaysanız onu da ters eğik çizgiyle yazabilirsiniz: "Kitabın adı \"Python\" idi.".

Birkaç satırlık metni tek tek \n yazmadan da tutabilirsiniz. Üç tırnakla (""") açılan string’e Enter’a basarak yazdığınız her satır sonu \n olarak girer. Hücre ne yazar?

String değerler değiştirilemez

Gelecek hafta bir listenin elemanlarını değiştirebildiğimizi göreceğiz. String’in tek bir karakterini ise doğrudan değiştiremeyiz. Hücredeki ikinci satır ne yapar?

İkinci satır TypeError verir: 'str' object does not support item assignment. Python bir string’in karakterine atama yapmaya izin vermez. Hata çıktığı için print() satırına hiç gelinmez.

Bunun yerine yeni bir string oluştururuz. "K" ile metin[1:] dilimini + ile birleştiriyoruz. Hücre ne yazar?

Bir string oluşturulduktan sonra içeriği değişmez. Bu yüzden string’lere değiştirilemez (immutable) denir. Aşağıda göreceğimiz strip(), lower() ve replace() gibi metni dönüştüren metotlar da var olan değeri değiştirmez, yeni bir string döndürür.

strip(), lower(), upper() ve replace()

Python iki string’i harf harf karşılaştırır. Hücredeki iki satır ne yazar?

İki satır da False yazar: büyük ve küçük harf farklı karakterlerdir, sondaki boşluk da bir karakterdir. Kullanıcının yazdığı metni karşılaştırmadan önce bu farkları gidermek gerekir.

Bir türe ait fonksiyonlara metot denir. String’in metodu, değerin arkasına nokta konarak çağrılır: girdi.strip(). Hücredeki iki satır ne yazar?

  • strip() baştaki ve sondaki boşlukları kaldırır. Boşluk sayılan öbür karakterler de buna dâhildir: uçtaki \n ve \t de silinir. Ortadaki karakterlere dokunmaz.
  • lower() harfleri küçük harfe çevirir. Bunu, bütün diller için ortak olan Unicode kurallarına göre yapar (Unicode, bilgisayarların dünyadaki yazı sistemlerindeki karakterleri numaralandırdığı standarttır).
  • upper() aynı kurallarla harfleri büyük harfe çevirir.

Metni karşılaştırmadan önce böyle ortak bir biçime getirmeye normalleştirme denir.

strip()’in satır sonunu da sildiğini görmek için metni köşeli parantezlerin arasına yazdıralım. Köşeli parantezler metnin nerede başlayıp bittiğini gösterir. İki satır ne yazar?

12. haftada dosyadan okunan her satırın sonunda böyle bir \n olacak. Onu strip() ile sileceğiz.

Şu kod ne yazar?

Python yazar. lower() yeni bir string döndürür, ama bu sonuç hiçbir değişkene atanmadığı için kaybolur. metin eski değerini korur. Sonucu kullanmak için atama gerekir:

metin = metin.lower()

Metnin içindeki bir parçayı başka bir parçayla değiştirmek için replace() kullanılır. İlk argüman aranan parça, ikincisi yerine konacak parçadır. Hücre ne yazar?

replace() de var olan string’i değiştirmez. Sonucu bir değişkene atamak gerekir.

Türkçe I ve İ harfleri

Bilgisayarınızın dil ve bölge ayarı (yerel ayar) Türkçe olsa bile str.lower() ve str.upper() Türkçe kurallarını kullanmaz. İki metot da her dilde aynı çalışan Unicode dönüşümünü uygular. Türkçede noktalı ve noktasız i ayrı harfler olduğu için bu fark gerçek veride sorun çıkarır.

Dört satır ne yazar? Özellikle ikinci satırı düşünün.

İlk satır ekranda iğne gibi görünebilir, ama i harfinden sonra gizli bir karakter daha vardır: birleşen nokta (U+0307), yani önündeki harfin üstüne eklenen nokta işareti. Bu yüzden ikinci satır False yazar: iki metin gözle aynı görünse de eşit değildir. len("İĞNE".lower()) sonucu 4 değil 5’tir.

İki tahta ıstaka. Arkadakinde İ, Ğ, N ve E yazan dört taş, öndekinde i, yalnız bir nokta taşıyan bir taş, ğ, n ve e yazan beş taş var. Aradaki kartta .lower() yazıyor.

Arkadaki ıstakada dört büyük harf taşı: İ, Ğ, N, E. lower() sonrası öndeki ıstakada beş taş var: i, yalnız noktası olan bir taş, ğ, n, e. AI ile üretilmiş görsel.

Üçüncü satır ısparta değil isparta, dördüncü satır İSTANBUL değil ISTANBUL yazar.

Türkçede ise dönüşümler şöyle olmalıdır:

  • I → ı
  • İ → i
  • i → İ
  • ı → I

lower() yerine casefold() metodunu görürseniz bilin: o da Türkçe I ve İ sorununu çözmez.

Programınızın Türkçe büyük ve küçük harf kurallarına göre karşılaştırma yapması gerekiyorsa dönüşümü kendiniz yazabilirsiniz. Önce iki özel harfi replace() ile değiştirip sonra lower() çağırmak yeter. Hücre hata vermeden biterse iki assert de geçmiştir:

return satırında metotlar soldan sağa sırayla çalışır. İlk replace() yeni bir string döndürür, ikinci replace() o string’in üzerinde çalışır, lower() da en son sonucu küçültür. I ve İ dönüşüme girmeden önce doğru küçük harfe çevrildiği için lower() onlara dokunmaz.

Not

Bu fonksiyonu her metne uygulamayın. E-posta adresleri, değişken ve fonksiyon adları ya da uluslararası kodlar Türkçe kurallara uymaz. Önce verinin hangi dilin kurallarına göre karşılaştırılacağına karar verin, sonra dönüşümü seçin.

İncele ve düzelt: temizlenmiş kullanıcı adı

Aşağıdaki kod kullanıcı adını temizlemeye çalışıyor, ama metotların döndürdüğü değeri hiçbir değişkene atamıyor. Düzeltmeden önce çalıştırın: ne yazıyor?

Çıktının deniz olması için kodu düzeltin.

kullanici_adi = kullanici_adi.strip().lower() yazabilirsiniz.

kullanici_adi = "  DENIZ  "
kullanici_adi = kullanici_adi.strip().lower()

print(kullanici_adi)

startswith(), endswith() ve in

Metnin başına ya da sonuna bakmak için iki metot var:

  • startswith(...): Metin verilen parçayla mı başlıyor?
  • endswith(...): Metin verilen parçayla mı bitiyor?

İki satır ne yazar?

Parçanın metnin herhangi bir yerinde geçip geçmediğine in ile bakılır. Üç satır ne yazar?

Üç denetimin sonucu da bool türündedir: True ya da False.

“Bu parça metnin içinde geçiyor mu?” ile “Metin bu parçayla mı bitiyor?” iki ayrı sorudur. Bu dosya adı için iki satır ne yazar?

rapor.pdf.txt bir metin dosyasıdır, PDF değildir. in ona True der, çünkü .pdf adın ortasında geçiyor. Dosya uzantısını denetlerken endswith() kullanın.

Uyarı

"@" in eposta sonucunun True olması, metnin geçerli bir e-posta adresi olduğunu göstermez: "@@@" da bu kontrolden geçer. Basit bir kontrolü tam doğrulama sanmayın.

split() ile parçalama, join() ile birleştirme

Bir metni parçalara ayırmak için split() kullanılır. Parçaları birbirinden ayıran karaktere (örneğin virgüle) ayraç denir. split() parçaları bir liste olarak döndürür: köşeli parantez içinde, virgülle sıralanmış değerler. Listeleri gelecek hafta ayrıntısıyla göreceğiz. Bu hafta yalnız bir şey bilmeniz yeter: listedeki parçaya string’deki gibi indeksle ulaşılır, ilk parça [0]’dır. Hücre ne yazar?

Python listeyi yazdırırken içindeki string’leri tek tırnakla gösterir: ['kalem', 'defter', 'silgi']. Tek tırnak ile çift tırnak aynı string’i yazar, ikisi arasında fark yoktur.

Argüman vermezsek split() metni boşluklardan böler. Sekme ve satır sonu da boşluk sayılır. Yan yana birden fazla boşluk varsa bunları tek ayraç sayar. Hücre ne yazar?

Tersi için, yani parçaları bir ayraçla birleştirip tek bir string elde etmek için join() kullanılır. Bu hücre ne yazar?

join() çağrısında soldaki string, parçaların arasına konacak ayraçtır.

Şema bu haftanın metotlarını arka arkaya kullanıyor. Her metot bir önceki adımın sonucunu alıyor:

İki ucunda boşluk olan Ece ŞAHAN metni sırayla dönüşüyor: strip() boşlukları siler ve Ece ŞAHAN olur, lower() ece şahan yapar, split() iki parçalı ['ece', 'şahan'] listesini döndürür, '-'.join(...) parçaları tireyle birleştirip ece-şahan yapar.

Metin işleme hattı
Önemli

split(",") içeriğini bildiğiniz basit metinlerde işe yarar. Gerçek CSV dosyalarında (değerlerin virgülle ayrıldığı tablo dosyaları) ise yanılabilir, çünkü bir alanın içinde de virgül ya da tırnaklı metin olabilir. 12. haftada bu iş için Python’ın csv modülünü kullanacağız.

String ve döngüler

Bir string üzerinde for ile karakter karakter gezebiliriz. Hücre kaç satır yazar?

Örneğin bir metindeki rakamları sayalım. Bir karakterin rakam olup olmadığını in ile sorabiliriz: karakter in "0123456789". Hücre kaç yazar?

Python’da hazır .isdigit() metodu da vardır. Bu metot yalnız tek karakterde değil, bütün bir string’de de çalışır ve string’in rakamlardan oluşup oluşmadığını söyler. Dört satır ne yazar?

Not

.isdigit(), 0–9 dışındaki bazı rakam işaretleri için de True döndürür: üs olarak yazılan "²" gibi. Programınız yalnız 0–9 rakamlarını kabul edecekse karakter in "0123456789" denetimi bu kuralı açıkça yazar. Hazır bir metodu seçmeden önce, 7. haftadaki gibi, fonksiyonunuzun sözleşmesinin (fonksiyonun ne beklediğini ve ne döndürdüğünü söyleyen not) hangi karakterleri kabul ettiğine bakın.

Alıştırma: belirli karakteri sayın

Bir ürün kodunda kaç tane - karakteri bulunduğunu sayın.

Beklenen sonuç 3’tür.

if karakter == "-": koşulu içinde tire_sayisi değerini artırın.

urun_kodu = "TR-55-A-20"
tire_sayisi = 0

for karakter in urun_kodu:
    if karakter == "-":
        tire_sayisi = tire_sayisi + 1

print(tire_sayisi)

f-string ile okunabilir çıktı

2. haftada bir string’e sayı eklemeye çalışınca TypeError aldığımızı görmüştük. Metnin içine sayı koymanın en okunaklı yolu f-string’dir. Tırnaktan önce f harfi yazılan string’e f-string denir. Değişkenler süslü parantezin içine konur, sayıyı str() ile çevirmeniz gerekmez. Hücre ne yazar?

Süslü parantezlerin içine ifadeler de yazılabilir. Bu kez ne yazar?

Sayıyı iki ondalık basamakla göstermek

2. haftadaki gezi hesabında kişi başı ücret 257.14285714285717 çıkmıştı. Bunu ekranda 257.14 TL biçiminde göstermeyi bu haftaya bırakmıştık. F-string içinde değişken adından sonra yazılan :.2f, sayıyı iki ondalık basamakla gösterir. Gösterirken en yakın iki basamaklı değere yuvarlar. İki satır ne yazar?

İlk satır Toplam: 257.14 TL yazar: üçüncü basamaktan sonrası gösterilmez. İkinci satır Oran: 3.50 yazar: 3.5 iki basamağa tamamlanır.

Not

.2f yalnızca sayının nasıl gösterileceğini belirler. tutar değerini metne çevirirken iki basamakla yazar. Değişkenin bellekteki değeri değişmez ve kesin bir ondalık sayıya dönüşmez. 7. haftada testlerde tolerans kullanmamızın nedeni de buydu.

Uzun hesapları süslü parantezin içine yazmak yerine önce ayrı bir değişkende hesaplayın. Kod daha kolay okunur.

Hepsi bir arada: kulübün kayıt listesi

Okulda bir kulüp çevrim içi bir formla üye topluyor. Her öğrenci adını, öğrenci numarasını ve e-posta adresini aralarına virgül koyarak yazıyor. Formdan gelen liste şöyle:

Işıl Kaya,2406044,[email protected]
Deniz Yılmaz, 2306012 ,[email protected]
Ali Can,2506101,[email protected]
Ece Şahan,2506077,[email protected]

Kulüp başkanı her satırda aynı işi yapıyor. Satırı ad, numara ve e-posta diye üç parçaya ayırıyor. Numaranın ilk iki hanesinden giriş yılını buluyor: 23 ise 2023. Adres @omu.edu.tr ile bitiyorsa kaydı kabul ediyor ve Deniz Yılmaz (2023 girişli) biçiminde yazıyor. Bitmiyorsa Kabul edilmedi yazıyor.

Bu işi bir program yapacak. Tablo ikinci satırı, yani Deniz’in satırını adım adım izliyor: her adımın kuralı, Python’daki karşılığı ve bu satırda verdiği sonuç.

Masada makasla üç parçaya kesilmiş bir kâğıt şerit. Parçalarda Deniz Yılmaz, iki yanında boşluk bırakılmış 2306012 ve deniz@omu.edu.tr yazıyor. Aralarda iki küçük virgül kırpıntısı, parçaların altında [0], [1] ve [2] etiketleri, yanda açık bir makas var.

Deniz’in satırı virgüllerden kesilmiş: üç parça ve aralarına düşen iki virgül. Ortadaki parçada numaranın iki yanında boşluk kalmış. Parçaların altındaki etiketler [0], [1] ve [2]. AI ile üretilmiş görsel.
Kural Python’da Deniz’in satırında sonuç
Satırı virgüllerden ayır parcalar = satir.split(",") ['Deniz Yılmaz', ' 2306012 ', '[email protected]']
Adın iki ucundaki boşluğu sil ad = parcalar[0].strip() 'Deniz Yılmaz'
Numaranın iki ucundaki boşluğu sil numara = parcalar[1].strip() '2306012'
Adresi küçük harfe çevir eposta = parcalar[2].strip().lower() '[email protected]' (zaten küçük)
Numaranın ilk iki hanesinin önüne 20 koy yil = "20" + numara[:2] '2023'
Adres @omu.edu.tr ile bitiyor mu bak eposta.endswith("@omu.edu.tr") True
Adı ve yılı yaz print(f"{ad} ({yil} girişli)") Deniz Yılmaz (2023 girişli)

Adımlardan biri atlanırsa ya da yanlış metotla yazılırsa bir satır yanlış sonuç verir:

Yanlış adım Bozulan satır Çıkan sonuç
Numaranın strip() adımı atlanır Deniz numara[:2] sonucu " 2" olur: Deniz Yılmaz (20 2 girişli)
Adres endswith() yerine in ile denetlenir Ali Can [email protected] de geçer: Ali Can (2025 girişli)
Adres lower() ile küçültülmez Ece [email protected], @omu.edu.tr ile bitmez: Kabul edilmedi

Programın tamamı aşağıda. Önce Deniz’in satırı için ne yazacağını tahmin edin, sonra çalıştırın. Ardından satir değerini listedeki öbür üç satırla değiştirip yeniden çalıştırın.

Dört satır için beklenen sonuçlar:

satir Beklenen
Işıl Kaya,2406044,[email protected] Işıl Kaya (2024 girişli)
Deniz Yılmaz, 2306012 ,[email protected] Deniz Yılmaz (2023 girişli)
Ali Can,2506101,[email protected] Kabul edilmedi
Ece Şahan,2506077,[email protected] Ece Şahan (2025 girişli)

Üret: okul adresi kontrolü

Kulüp başkanının adres kuralını bir fonksiyona dönüştürün. okul_adresi_mi adlı fonksiyon bir e-posta adresi alsın ve şunları yapsın:

  • Baştaki ve sondaki boşlukları silsin.
  • Metni küçük harfe çevirsin.
  • Adres @omu.edu.tr ile bitiyorsa True, bitmiyorsa False döndürsün.

Son satırdaki adres omu.edu.tr ile bitiyor ama @omu.edu.tr ile bitmiyor. Okulun adresi değildir, fonksiyon onu da reddetmeli.

Beklenen çıktı:

True
False
False
False

temiz = eposta.strip().lower() ile başlayın. Sonra temiz.endswith("@omu.edu.tr") sonucunu döndürün.

def okul_adresi_mi(eposta):
    temiz = eposta.strip().lower()
    return temiz.endswith("@omu.edu.tr")

print(okul_adresi_mi("  [email protected] "))
print(okul_adresi_mi("[email protected]"))
print(okul_adresi_mi("[email protected]"))
print(okul_adresi_mi("[email protected]"))
Not

Bu fonksiyon yalnızca ders için basitleştirilmiş bir kontroldür. Gerçek e-posta adresi doğrulaması için daha ayrıntılı kurallar gerekir.

Ev alıştırmaları

Bu haftanın konularıyla evde kod yazmak için String işlemleri: ev alıştırmaları sayfasındaki sekiz alıştırmayı çözün. Alıştırmalar kolaydan zora sıralı. Her birinde ne yapacağınız, neden yaptığınız ve çözümünüzün doğru olduğunu nasıl anlayacağınız yazıyor. Son alıştırma bu bölümdeki kayıt programını bir fonksiyona dönüştürüyor.

Sınav provası

Önce kendi cevabınızı seçin, sonra cevap anahtarında her şıkkın neden doğru ya da yanlış olduğunu okuyun. Yanlış şıklar rastgele yazılmadı; bu konuda öğrencilerin gerçekten yaptığı hatalardan seçildi. Sınav soruları da aynı yolla hazırlanır.

1. "Python"[0] ve "Python"[-1] sırasıyla hangi karakterleri verir?

  • A. P ve P
  • B. n ve P
  • C. y ve o
  • D. Hata verir; negatif indeks kullanılamaz
  • E. P ve n

2. "Bilgisayar"[0:5] sonucu nedir?

  • A. ilgis
  • B. Bilgis
  • C. B
  • D. Bilgisayar
  • E. Bilgi

3. "Python" metninin tamamını dilimle almak isteyen bir öğrenci şunu yazdı:

metin = "Python"
print(metin[0:len(metin) - 1])

Çıktı Pytho oluyor. Neden?

  • A. print() yazdırırken son karakteri kırpar
  • B. Dilimleme son karakteri hiçbir zaman alamaz
  • C. Bitiş zaten hariçtir, - 1 bir karakter daha keser
  • D. İndeksler 1’den başladığı için bir kayma oluşur
  • E. len() karakter sayısını bir eksik verir

4. Aşağıdaki program ne yazdırır?

metin = "  Ankara  "
metin.strip()
print(metin)
  • A. Ankara, başında ve sonunda ikişer boşlukla
  • B. Ankara, boşlukları kırpılmış olarak
  • C. Boş bir satır; metin silinmiştir
  • D. Hata verir; strip() sonucu atanmalıdır
  • E. None

5. strip() neyi kaldırır?

  • A. Metnin sonundaki noktalama işaretlerini
  • B. Metnin başındaki ve sonundaki boşlukları
  • C. Metnin içindeki bütün boşlukları, ortadakiler dâhil
  • D. Metnin ilk ve son karakterini
  • E. Metindeki büyük harfleri

6. "İĞNE".lower() == "iğne" karşılaştırması neden False verir?

  • A. lower() Türkçe karakterlerle hiç çalışmaz
  • B. lower(), Türkçedeki I / İ ayrımını gözetmez
  • C. lower() metni değiştirmediği için sonuç aynı kalır
  • D. Karşılaştırma için == yerine is kullanılmalıdır
  • E. İĞNE bir string değil, bytes değeridir

7. Dosya adının gerçekten .pdf ile bittiğini sınamak için neden dosya.endswith(".pdf") tercih edilir?

  • A. in büyük ve küçük harfe duyarlı değildir
  • B. endswith() daha hızlı çalışır
  • C. endswith() uzantıyı kendiliğinden düzeltir
  • D. in metnin herhangi bir yerinde de eşleşir
  • E. in yalnızca listelerde kullanılır

8. "a,b,c".split(",") ve ",".join(["a", "b", "c"]) sırasıyla ne döndürür?

  • A. ["a", "b", "c"] ve "a,b,c"
  • B. "a,b,c" ve ["a", "b", "c"]
  • C. İkisi de "a,b,c"
  • D. ["a,b,c"] ve "abc"
  • E. İkisi de ["a", "b", "c"]

9. tutar = 12.3456 iken print(f"{tutar:.2f}") ne yazdırır?

  • A. 12.3456
  • B. 12
  • C. {tutar:.2f}
  • D. 12.35
  • E. 12.34

10. f"{tutar:.2f}" biçimlendirmesi neyi değiştirir, neyi değiştirmez?

  • A. Değişkenin değerini kalıcı olarak iki basamağa yuvarlar
  • B. Gösterimi değiştirir, tutarın değeri aynı kalır
  • C. Sayıyı tam sayıya çevirip ondalığı atar
  • D. Hiçbir şeyi değiştirmez; yalnızca okunabilirlik içindir
  • E. Değişkenin türünü stre çevirir

11. Aşağıdaki program ne yazdırır?

metin = "a\nb"
print(len(metin))
  • A. 5
  • B. 2
  • C. 3
  • D. 4
  • E. Hata verir, çünkü \n string’in içinde kullanılamaz

1. Doğru: E. İndeksler 0’dan başlar; -1 ise son karakteri gösterir.

  • A yanlış: -1 yazımında eksi işareti gözden kaçarsa iki indeks de baştan sayılır ve ikisi de ilk karakter sanılır. Ama -1 baştan değil sondan sayar.
  • B yanlış: İki karakter doğru bulunmuş ama sıraları karışmış: [0] sondan, [-1] baştan okunmuş. Oysa [0] ilk, [-1] son karakterdir.
  • C yanlış: Günlük hayatta saymaya 1’den başlandığı için [0] ikinci karakter, [-1] de sondan ikinci karakter sanılır. Bu [1] ve [-2] sonuçlarıdır; ilk indeks 0’dır.
  • D yanlış: Konum numarası eksi olamazmış gibi göründüğü için hata beklenebilir. Ama Python negatif indeksi kabul eder; negatif indeks metnin sonundan sayar.

2. Doğru: E. 0’dan 4’e kadarki karakterler alınır; 5 numaralı karakter dilime girmez.

  • A yanlış: İki indeks de birer kaydırılarak, 1’den 6’ya kadar sayılmış. Ama başlangıç 0 olduğu için ilk karakter de alınır ve bitiş 5’tir.
  • B yanlış: 0’dan 5’e kadar denince 5 de dâhil sanılır. Ama bitiş indeksi dâhil değildir; altı değil beş karakter alınır.
  • C yanlış: Köşeli parantez tek karakter almayla ilişkilendirildiği için yalnız ilk karakter beklenebilir. Bu [0:1] sonucudur; [0:5] beş karakter alır.
  • D yanlış: Dilim yazımında metnin tamamı görünür ve dilimin metni değiştirmediği bilindiği için tamamı yazılır sanılabilir. Ama dilim yalnızca belirtilen aralığı verir.

3. Doğru: C. Dilimde bitiş indeksi dâhil edilmez. metin[0:6] zaten son karaktere kadar alır; - 1 yazmak son karakteri fazladan dışarıda bırakır. Doğru yazım metin[0:len(metin)] ya da kısaca metin[:]dir.

  • A yanlış: Eksik karakter çıktıda fark edildiği için sorun print()te aranabilir. Ama print() kırpma yapmaz; eksik olan dilimden gelir.
  • B yanlış: Bitişin hariç olduğunu yanlış genelleyen öğrenci son karakterin hiç alınamayacağını düşünebilir. Ama alabilir; bitiş indeksi doğru yazıldığında son karakter de gelir.
  • D yanlış: Bir karakterlik kayma, indekslerin 1’den başladığı izlenimini verebilir. Ama indeksler 0’dan başlar; kayma - 1den geliyor.
  • E yanlış: Son indeksin len() - 1 olduğunu öğrenen öğrenci len()in kendisinden şüphelenebilir. Ama len("Python") sonucu 6’dır; doğru sayıyı verir.

4. Doğru: A. strip() yeni bir string döndürür ama sonuç hiçbir yere atanmadığı için kaybolur. metin eski değerini korur. Doğru yazım metin = metin.strip()tir.

  • B yanlış: strip() çağrısı boşlukları kırptığı için en doğal beklenti budur. Ama string’ler değiştirilemez; metot değişkenin içeriğini yerinde değiştirmez.
  • C yanlış: strip() bir şeyleri kırptığı için metnin tamamen gittiği sanılabilir. Ama strip() yalnızca baştaki ve sondaki boşlukları kırpar; metni silmez.
  • D yanlış: Sonucun atanması gerektiğini bilen öğrenci atanmamasının hata vereceğini sanabilir. Ama atamamak hata vermez; sonuç yalnızca kullanılmadan atılır.
  • E yanlış: Sonucu atanmayan çağrının geride None bıraktığı düşünülebilir. Ama strip() bir string döndürür; burada yazdırılan zaten metinin kendisidir.

5. Doğru: B. strip() iki uçtaki boşluk türü karakterleri (boşluk, sekme, satır sonu) kırpar. Ortadaki boşluklara dokunmaz.

  • A yanlış: Kullanıcı girdisini temizlemek için kullanıldığından noktalamayı da sildiği sanılabilir. Ama varsayılan davranışta noktalama kaldırılmaz; "Evet.".strip() sonucu yine "Evet."tir.
  • C yanlış: Boşluk temizleme denince akla bütün boşluklar gelebilir. Ama ortadaki boşluklar korunur; "a b".strip() sonucu yine "a b"dir.
  • D yanlış: Metnin iki ucuyla çalıştığını bilen öğrenci uçtaki karakterlerin her durumda silindiğini düşünebilir. Ama uçtaki karakter boşluk değilse korunur.
  • E yanlış: strip() de lower() gibi girdiyi temizlemek için kullanıldığından görevleri karışabilir. Ama harf dönüşümü lower() ve upper() işidir.

6. Doğru: B. Türkçede noktalı ve noktasız i ayrı harflerdir; Unicode’un genel harf dönüşümü bu ayrımı gözetmez. Noktalı büyük İ küçültülünce beklenen i yerine i ile ayrı bir nokta işareti çıkar. casefold() de bu sorunu çözmez.

  • A yanlış: Bir Türkçe harfte sorun çıktığını duyan öğrenci bunu bütün Türkçe harflere genelleyebilir. Ama lower() Ğ gibi çoğu Türkçe harfte çalışır; sorun yalnızca I / İ çiftinde.
  • C yanlış: String’lerin değiştirilemez olduğunu öğrenen öğrenci lower()ın hiçbir etkisi olmadığını düşünebilir. Ama lower() yeni bir string döndürür; sorun, ortaya çıkan harfin hangisi olduğunda.
  • D yanlış: is İngilizce okunuşuyla bir eşitlik sözcüğü gibi göründüğü için akla gelir. Ama is nesne kimliğini sınar; metin karşılaştırmasında == doğrudur.
  • E yanlış: Türkçe harflerin bellekte farklı tutulduğunu duyan öğrenci türden şüphelenebilir. Ama tırnak içinde yazılan değer bir strdir.

7. Doğru: D. ".pdf" in dosya metnin herhangi bir yerinde arar; rapor.pdf.txt gibi bir ad bu denetimden geçer ama .pdf ile bitmez. endswith() yalnızca metnin sonuna bakar; aranan da zaten sondaki uzantıdır.

  • A yanlış: Metin karşılaştırmalarında harf farkı sık sorun çıkardığı için akla gelir. Ama in de büyük ve küçük harfe duyarlıdır; ikisi bu açıdan aynıdır.
  • B yanlış: Daha özel bir metodun daha hızlı olacağı düşünülebilir. Ama gerekçe hız değil, denetimin doğru yeri sınaması.
  • C yanlış: Uzantıyla ilgili bir metot olduğu için uzantıyı da düzelttiği sanılabilir. Ama düzeltme yapmaz; yalnızca True ya da False döndürür.
  • E yanlış: in çoğu örnekte bir koleksiyonla birlikte göründüğü için akla gelir. Ama in string’lerde de çalışır; sorun nerede aradığı.

8. Doğru: A. split() metni listeye böler; join() listeyi ayraçla birleştirip bir metin döndürür. İkisi birbirinin tersidir.

  • B yanlış: İki metot birbirinin tersi olduğu için hangisinin ne döndürdüğü kolayca karışır. Ama split() metni böler ve liste döndürür, join() listeyi birleştirir ve metin döndürür.
  • C yanlış: Ekrana yazdırıldığında iki değerde de aynı harfler ve virgüller göründüğü için ikisi aynı sanılabilir. Ama split() metin değil liste döndürür.
  • D yanlış: Virgülün ayraç olarak kullanıldığı gözden kaçarsa metin bölünmez ve birleştirmede araya bir şey konmaz sanılır. Ama split(",") virgüllerden böler; join() ise ayraç olarak virgülü araya koyar.
  • E yanlış: join() çağrısının içinde bir liste göründüğü için sonucun da liste olduğu sanılır. Ama join() liste değil metin döndürür.

9. Doğru: D. :.2f sayıyı iki ondalık basamakla gösterir. Gösterirken en yakın iki basamaklı değere yuvarlar.

  • A yanlış: Biçimlendirmenin değişkeni değiştirmediği bilindiği için ekrana da tam değer yazılır sanılabilir. Ama değişken aynı kalsa da ekrana biçimlendirilmiş metin yazılır.
  • B yanlış: Biçimlendirme sayıyı sadeleştiriyormuş gibi düşünülürse ondalık kısmın tümüyle atıldığı sanılır. Ama .2f iki ondalık basamak ister; ondalık kısım atılmaz.
  • C yanlış: Süslü parantez de tırnağın içinde olduğu için olduğu gibi yazılır sanılabilir. Ama tırnaktan önce f olduğu için süslü parantezin içi hesaplanır.
  • E yanlış: İki basamak gösterilecekse fazlasının kesilip atıldığı düşünülür. Ama .2f keserek değil yuvarlayarak gösterir: 12.3456, 12.34’ten çok 12.35’e yakındır.

10. Doğru: B. Biçimlendirme bir görüntüleme kararıdır. Yalnızca ekranda görünen metni değiştirir; tutar değişkeni olduğu gibi kalır ve sonraki hesaplar hâlâ tam değerle yapılır.

  • A yanlış: Ekranda iki basamak görüldüğü için değerin de öyle kaldığı sanılır. Ama biçimlendirme değişkene dokunmaz; yalnızca o anki çıktıyı biçimlendirir.
  • C yanlış: Biçimlendirmenin basamak attığını gören öğrenci ondalığın tümüyle gittiğini düşünebilir. Ama .2f ondalık kısmı iki basamakla korur.
  • D yanlış: Değişkenin değişmediğini bilen öğrenci biçimlendirmenin etkisiz olduğunu sanabilir. Ama gösterimi gerçekten değiştirir; değişmeyen şey değişkenin kendisidir.
  • E yanlış: F-string’in sonucu gerçekten bir str olduğu için akla yatkındır. Ama oluşan metin ayrı bir değerdir; değişken float kalır.

11. Doğru: C. \n kodda iki işaretle yazılır ama string’de tek bir karakterdir: satır sonu. Metinde a, satır sonu ve b olmak üzere üç karakter vardır.

  • A yanlış: Tırnaklar da metnin parçası sanılabilir. Ama tırnaklar yalnız string’in nerede başlayıp bittiğini gösterir, değere girmez.
  • B yanlış: Satır sonu ekranda harf olarak görünmediği için sayılmayacağı düşünülebilir. Ama görünmeyen karakter de string’in bir karakteridir ve len() onu sayar.
  • D yanlış: Kodda \ ve n iki ayrı işaret olarak göründüğü için iki karakter sayılabilir. Ama ters eğik çizgi kaçış dizisini başlatır, ikisi birlikte tek bir karakter tutar.
  • E yanlış: Ters eğik çizgi alışılmadık bir işaret olduğu için hata beklenebilir. Ama \n geçerli bir kaçış dizisidir, string’in her yerinde kullanılabilir.

Tek sayfa özet

Bu hafta string’leri parçalara ayırdık, temizledik ve kontrol ettik.

  • String indeksleri 0’dan başlar. Negatif indeksler sağdan sayar, son karakter metin[-1] ile alınır.
  • len() karakter sayısını verir. Son indeks len(metin) - 1’dir.
  • Dilimlemede başlangıç dâhil, bitiş hariçtir: "rapor.pdf"[:5] sonucu "rapor", [-4:] sonucu ".pdf" olur.
  • \n satır sonu, \t sekme karakteridir. Kodda iki karakter gibi görünür ama tek karakterdir: len("a\nb") sonucu 3’tür. Ters eğik çizginin kendisi \\ diye yazılır.
  • print() her çıktının sonuna kendisi bir \n ekler.
  • String değerler değiştirilemez. strip(), lower(), upper() ve replace() yeni bir string döndürür, sonucu bir değişkene atamak gerekir.
  • strip() uçlardaki boşluğu, sekmeyi ve satır sonunu siler, ortaya dokunmaz.
  • lower() ve upper() Türkçeye özgü I ve İ dönüşümünü yapmaz: "IŞIL".lower() sonucu "işil" olur. Türkçe kurala göre küçültmek için önce replace() ile I ve İ değiştirilir.
  • in bir parçanın metnin herhangi bir yerinde geçip geçmediğine bakar. startswith() ve endswith() yalnız başa ya da sona bakar.
  • split() metni parçalara ayırıp bir liste döndürür, parçaya parcalar[0] gibi indeksle ulaşılır. join() string parçaları bir ayraçla birleştirir.
  • for ile bir string’in karakterleri tek tek gezilir.
  • F-string değişkenleri metnin içine yerleştirir. :.2f sayıyı en yakın iki basamaklı değere yuvarlayarak gösterir, değişkenin değerini değiştirmez.
  • Gerçek veride bir satır çoğu zaman birkaç adımda temizlenir: önce split(), sonra her parçada strip(), en son denetim.

Bir sonraki bölümde birden fazla değeri birlikte tutmak için listeler ve demetler kullanacağız.

Bu bölümün kazanımları

Bu bölümü bitiren öğrenci:

  • İndeks ve negatif indeksle karaktere erişir.
  • Dilimlemede başlangıcın dâhil, bitişin hariç olduğunu hesaba katarak dilim alır.
  • String’in değiştirilemez olduğunu ve metotların yeni string döndürdüğünü açıklar.
  • strip(), lower() ve upper() ile normalleştirir; Türkçe I / İ sınırını açıklar.
  • in, startswith() ve endswith() denetimlerini ayırt eder.
  • split() ve join() ile metni parçalar ve birleştirir.
  • F-string ile biçimlendirir ve :.2f davranışını açıklar.
  • \n ve \t kaçış dizilerinin tek karakter olduğunu ve strip() ile uçlardan silindiğini açıklar.
Başa dön